ಅಕ್ಷರಶಃ ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಜನರ ಕಣ್ಣೀರೊರೆಸುವಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು 1831ರಂದು ದಸರಾ ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ‘ನಿಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಇಂದು ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪತ್ರ ತಂದು ನೀಡಿದ. ಮಹಾರಾಜರು ಒಂದೂ ಮಾತನಾಡದೆ ಮೌನವಾಗಿ ಒಳನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂದಿನಿಂದ 50 ವರ್ಷದವರೆಗೆ, ಅಂದರೆ 1880ವರೆಗೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಜತೆಗೆ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ, ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದು. ಈ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಟ್ಟ ಪಾಡೇ 10 ಗ್ರಂಥಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಮಹಾರಾಜರು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಕೈತಪ್ಪಿದಾಗ ತಾಯಮ್ಮ ಎಂಬ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ, ಮುಮ್ಮಡಿ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಗುವವರೆಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶಪಥ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಸಂಸ್ಥಾನ ಹಿಂದಿರುಗುವ ವೇಳೆಗೆ ಆ ತಾಯಿಗೆ ವಯಸ್ಸಾಗಿ ಮುದುಕಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ.
