ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದ ಮಾನವ -ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷ

ಹುಲಿ

Published on:

14 Nov 2025, 10:08 am

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

ನಾಡಿನತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದ ಹುಲಿಗಳು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 3 ಬಲಿ
ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ 25 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಬದಿಯ ಅರಬಿತಿಟ್ಟು ವನ್ಯಧಾಮ ಹುಲಿಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ
ಅರಬಿತಿಟ್ಟು ವನ್ಯಧಾಮದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹುಲಿ ಚಲನವಲನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಯು-2, ಯು-3 ಹಾಗೂ ಎನ್-18 ಹೆಸರಿನ ಮೂರು ಹುಲಿಗಳಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ

ಅವಿನಾಶ್ ಜೈನಹಳ್ಳಿ ಮೈಸೂರು

ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ, ಸರಹದ್ದಿನ ಕೊರತೆ, ಮಿತಿಮೀರಿದ ಲಂಟಾನ ಸೇರಿ ನಾನಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹುಲಿಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾಡಂಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೀಡು ಮಾಡಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಹಾಗೂ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಸೇರಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಮಿತಿ ಮೀರಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಇಬ್ಬರ ಪ್ರಾಣ ಹಾನಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಮಾವನ ಸಂಘರ್ಷ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದ್ದು, ಇದರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಜನ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸೆರೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ.

ಕಳೆದ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹುಲಿ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಓರ್ವ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಘಟನೆ ಬಳಿಕ ಹುಲಿ ಸೆರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ. ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಉಳಿದ 8 ಹುಲಿಗಳ ಸೆರೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ.

ಕಾಡಂಚಿನ ಭಾಗವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮೈಸೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹುಲಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ, ಇವುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಾಂಧ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು, ಮಿತಿ ಮೀರಿದ ಲಂಟಾನ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹುಲಿಗಳು ಕಾಡಂಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಇಲಾಖೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಮ ವಹಿಸದಿದ್ದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವನ್ಯಜೀವಿ ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಅರಬಿತಿಟ್ಟು

ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ 25 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಬದಿಯ ಅರಬಿತಿಟ್ಟು ವನ್ಯಧಾಮ ಹುಲಿಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 1350 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿರುವ ಈ ಅರಣ್ಯವನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶವು ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜಿಂಕೆ, ಚಿರತೆ, ಕೆನ್ನಾಯಿ, ತೋಳ, ಕರಡಿ, ಕಾಡುಹಂದಿಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳಷ್ಟೇ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಕಳೆದೆರೆಡುವ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹುಲಿಗಳು ಈ ಅರಣ್ಯದತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದು, ಮರಿ ಹಾಕಿ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ವಾಪಸ್ ಆಗುತ್ತಿವೆ.

ಕಾಡಿನಲ್ಲಿವೆ 4 ಹುಲಿಗಳು

ಅರಬಿತಿಟ್ಟು ವನ್ಯಧಾಮದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹುಲಿ ಚಲನವಲನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಯು-2, ಯು-3 ಹಾಗೂ ಎನ್-18 ಹೆಸರಿನ ಮೂರು ಹುಲಿಗಳಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿವೆ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳು: ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಗರಹೊಳೆ, ಬಂಡೀಪುರ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಂಚಿನಲ್ಲಿ 7-8 ಹುಲಿಗಳು ಇರುವುದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ನಗರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 10ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳಿವೆ. ಮೈಸೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಇಲವಾಲ, ಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ, ಮಹದೇವಪುರ, ಚಾಮುಂಡಿಬೆಟ್ಟ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಹುಲಿಗಳ ಚಲನವಲನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಲವಾಲ ಬಳಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಹುಲಿ ಸೆರೆಗೆ ಕೂಂಬಿಂಗ್ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಹುಲಿ ಸೆರೆಗೆ ನಿರ್ಧಾರ

ಕಳೆದ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸರಗೂರು, ನಂಜನಗೂಡು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ದಾಳಿ ಪ್ರಕರಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರದಿಯಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇಲಾಖೆ ಸಾಕಾನೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮೂರು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಕಾಡಿನಿಂದ ಆಚೆ ಇರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸೆರೆಗೆ ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಮೃಗಾಲಯದಿಂದ ಜಿಂಕೆಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ?

ಮೈಸೂರು-ಹುಣಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಅರಬಿತಿಟ್ಟು ವನ್ಯಧಾಮಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರಿನ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಚುಕ್ಕಿ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡುವ ಚಿಂತನೆ ನಡೆದಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ 70ರಿಂದ 80 ಚುಕ್ಕಿ ಜಿಂಕೆಗಳಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಿಂಕೆಗಳ ಪಾಲನೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ 40ರಿಂದ 50 ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಅರಬಿತಿಟ್ಟು ವನ್ಯಧಾಮಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲು ಮೃಗಾಲಯ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದೆ.

ಜಿಂಕೆಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಹಿಂದೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು: ಮೃಗಾಲಯದಿಂದ ಅರಬಿತಿಟ್ಟು ವನ್ಯಧಾಮಕ್ಕೆ 20 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಂದಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಕುಮಾರ್ ಪುಷ್ಕರ್ ಅವರು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ 2019ರಲ್ಲಿಯೂ ಜಿಂಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜಿಂಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ, ಸರಹದ್ದಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಹುಲಿ ಸೇರಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ನಾಡಿನತ್ತ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆ. ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ತಡೆಯಬೇಕು. ಇದೀಗ ಹುಲಿ ಸಂತತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಿದೆ.

ಕಾಡು