ಬಹುರೂಪಿ ನಾಟಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಲೆಗಳ ರಂಗಿನ ಸಂಭ್ರಮ

ಮೈಸೂರು ರಂಗಾಯಣ ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ರಂಗೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ 3ನೇ ದಿನವೂ ಅದೇ ಸಡಗರ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಿತು. 

ನಾಟಕಗಳ ಖದರ್, ಸಿನಿಮಾಗಳ ಝಲಕ್, ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಸೊಗಡು ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿಚಾರಧಾರೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮೂಲಕ ಅರಿವಿನ ಜ್ಯೋತಿ ಮೂಡಿಸಿತು. ‘ಬಹುರೂಪಿ’ಯನ್ನು ‘ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್ ಸಮತೆಯಡೆಗೆ’ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು.

ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಿಂದರಜೋಗಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಗರಿ ಬಿಚ್ಚಿತ್ತು. ಸೇಲಂನ ಮುಪ್ಪಿಡತಿ ಸೂರ್ಯನ್ ತಂಡದವರು ಡಮ್ಮಿ ಹಾರ್ಸ್, ಕರಗಂ, ಕಾವಾಡಿ, ತಪ್ಪಲ್ಟಂ, ಒಯಿಲಟ್ಟಂ, ನ್ಯಾಂಡಿಮೇಳಂ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ಹಾಸನದ ಕುಮಾರಯ್ಯ ತಂಡದವರ ‘ಚಿಟ್ ಮೇಳ’ ಸಹ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಸಮತೆ, ಸಹೋದರತೆಯ ಸಂದೇಶ ಸಾರಿದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿಚಾರಧಾರೆ ಹರಿಯಿತು.

ಭೂಮಿಗೀತ ರಂಗವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಂಗಮ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್ ರಂಗತಂಡದ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಕೆ.ಪಿ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನಿರ್ದೇಶನ ಮೂಡಿ ಬಂದಿರುವ ‘ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಫ್ರಂ ಕೋಡಿಹಳ್ಳಿ’ ನಾಟಕವು ಅಸ್ಪಶ್ಯತೆ, ಮಾಂಸಾಹಾರ ವಿರೋಧಿಸುವ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಕ್ರೂರತೆ ಮತ್ತು ಜಾತೀಯತೆ ನಲುಗಿದ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿದ್ದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮೂವರು ಕಲಾವಿದರ ನಟನೆಗೆ ತಲೆದೂಗಿದರು.

ಕೋಡಿಹಳ್ಳಿಯ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಸುತ್ತಿಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಎದುರಿಸುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ‘ವೇಟಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಎ ವೀಸಾ’ ಕೃತಿಯು ಒಂದು ರೂಪಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.

ವನರಂಗದಲ್ಲಿ ಧನಂಜಯ್ ರಾಭಾ ನಿರ್ದೇಶನದ ‘ದದನ್ ರಾಜಾ’ ಎಂಬ ಅಸ್ಸಾಮಿ ನಾಟಕ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತ ಪೌರಾಣಿಕ ಯೋಧ ದದನ್ ಚದುರಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಶಾಂತಿ, ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಒಂದೇ ಎಳೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ದಮಾರ್ಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. 

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ತಿಳಿದ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ದುರಾಸೆಯ ರಾಜ ಕಾಶಿ, ಕೇವಲ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ದುರಾಸೆಯಿಂದ ದಮಾರ್ಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ನಡೆಯುವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದದನ್ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಇಷ್ಟೊಂದು ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮುಂದೆ ಬರದಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ನಿರಾಸೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದೇ ನಾಟಕ.

ಕಲಾಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಬಹುರೂಪಿ ನಾಟಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ‘ರೂಪಾಂತರ’ ನಾಟಕ ಚಿಣ್ಣರ ಮನಗೆದ್ದಿತು. ಬಹುಭಾಷಾ ನಟ ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ ಕುಟುಂಬ ಸಹಿತ ಬಂದು ನಾಟಕವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. 

ಒಂದು ಪತ್ರದೊಳಗಿರುವ ಕಿರಿಯ ಗೆದ್ದಲುಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಹುತ್ತ ಬಿಟ್ಟು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೊಸ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ವಿಷ ಹಾಕಿರದ ಒಂದು ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಂದು ಬದುಕಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. 

ಆ ಸ್ಥಳವೇ ಗ್ರಂಥಾಲಯ. ಆಧುನಿಕತೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರಗಳೊಳಗೆ ಮುಳುಗಿದ ಮನುಷ್ಯ ಮರೆತೆ ಹೋಗಿರುವ ಕೋಣೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಪುಸ್ತಕ ತಿಂದು ಆ ಪುಸ್ತಕದೊಳಗಿನ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದೇ ನಾಟಕದ ಕಥಾ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಕಿರುರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ‘ಕೂ ಹೂ’ ಮಲಯಾಳಂ ನಾಟಕವು ಭಾಷೆಯ ಎಲ್ಲೆಮೀರಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ತಟ್ಟಿತು. ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯದಿಂದ ಕಲಾವಿದರು ಚಪ್ಪಾಳೆಯನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ‘ಮಾರಿಕೊಂಡವರು’ ಸಿನಿಮಾ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚಿತು. ಸಾಹಿತಿ ದೇವನೂರ ಮಹದೇವರ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಕೆ.ಶಿವರುದ್ರಯ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಗೆಗಡಲಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸುತ್ತ ದಲಿತರ ನೋವು, ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿತು. 

ದೇವನೂರ ಮಹದೇವರ ಕಥೆಯ ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯ ಕಂಡು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಭಾವುಕರಾದರು. ಗ್ರಾಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿ ದಲಿತ ವರ್ಗ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ತೆರೆಗೆ ಶಿವರುದ್ರಯ್ಯ ತಂದಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು.

ಆರ್.ಎಸ್.ಟಿವಿ ನಿರ್ದೇಶನದ  ‘ಸಂವಿಧಾನ್ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಷನ್’ ಸಿನಿಮಾವು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರೂಪಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. 

1946ರಿಂದ 1949ರವರೆಗೆ 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ನಡೆದವು. ಸಮಗ್ರ ಸಂವಿಧಾನವು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಚಿತ್ರ ಸಾರಿತು.

ಆನಂದ ಪಟವರ್ಧನ್ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ 2011ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಚಿತ್ರವೇ ‘ಜೈಭೀಮ್ ಕಾಮ್ರೇಡ್’. 1997ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಮಾಬಾಯಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಮುಂಬೈನ ದಲಿತರ ಜೀವನ, ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯುತು.