ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೊಂದು ಶಾಸನ ಶೋಧನೆ

ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಮಾರಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಡಿ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ.ಸಿ.ಇ.ಲೋಕೇಶ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಿರಣ್‌ಕುಮಾರ್ ಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಮಾರಕ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಪ್ರಕಟಿತ ವೀರಗಲ್ಲು ಶಾಸನಗಳಾಗಿವೆ. ಅದರಂತೆ ಗಂಗರ ಕಾಲದ 13 ಶಾಸನ, ಹೊಯ್ಸಳರ 13 ಶಾಸನ, ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ 2, ನೊಳಂಬರ ಕಾಲದ 1, ಚೋಳರ ಕಾಲದ 2 ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.

ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ?: ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆ ಕುಂದೂರು ಬಡಾವಣೆ ರಾಮಚಂದ್ರು ಅವರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಶಾಸನದ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಪುಬ್ಬಿಗೆಯ ಮಹಾಸಾಮನ್ತನು ಊರಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ(ಊರಿನ ಹೆಸರು ಅಸ್ಪಷ್ಟ) ಉತ್ತವಗಾವುಣ್ಡ ಮತ್ತು ಸತ್ತಿಯರಸನು ಹೋರಾಡಿ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು 8ನೇ ಶತಮಾನ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು. ಅಂತೆಯೇ ಬೇಡದಹಳ್ಳಿಯ ಗಂಗರ ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯ ಕೊಂಗುಣಿವರ್ಮ್ಮ ಧರ್ಮ್ಮ ಮಹಾರಾಜ(ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸವೆದಿವೆ)ಗಂಗರಾಜನ ಬಿರುದಾವಳಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು 9ನೇ ಶತಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಹಳೇ ನಂದಿಪುರ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ತುರುಗೋಳು ಹೋರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಶಾಸನ(ಅಕ್ಷರಗಳು ಸವೆದಿವೆ), ಹೊನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ವೀರಗಲ್ಲು ಕೆತ್ತಿದ ಅವರ ಹೆಸರು ಜವನೂಜಓಯ್ದ (12ನೇ ಶತಮಾನ), ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ವೀರಗಲ್ಲು ಶಾಸನ(12ನೇ ಶತಮಾನ), ರಾಜನಹಳ್ಳಿ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಹೊಯ್ಸಳರ ಶಾಸನ (ಅಕ್ಷರಗಳು ಸವೆದಿವೆ), ಅಲೇನಹಳ್ಳಿ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಹೊಯ್ಸಳರ ಶಾಸನ(ಅಕ್ಷರಗಳು ಸವೆದಿವೆ), ಮಾವಿನಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಹಾಗೂ ಬೋಳಮಾರನಹಳ್ಳಿ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಎರಡು ಶಾಸನ ದೊರೆತಿವೆ.

ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಅಲಗೋಡು ತುರುಗೋಳ್ ಶಾಸನ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗ ಇರುವ ಶಾಸನ 12ನೇ ಶತಮಾನವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ನಾಗಮಂಗಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದ ಶಾಸನ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಅರೆಕೆರೆ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ದೇವರಾಜಪ್ಪ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಎರೆಯಪ್ಪನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕಾಲದ ತುರುಗೋಳ್ ಶಾಸನ(10ನೇಶತಮಾನ), ಮೂಡಲ ಮೆಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ರುಕ್ಕಮ್ಮನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ತುರುಗೋಳ್ ಶಾಸನ ಶೋಧನೆಯಾಗಿವೆ. ಕೊಣನೂರು ಶಿವ ದೇವಾಲಯದ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ವೀರರ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸನ್ನಿವೇಶ ತಿಳಿಸುವ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಶಾಸನ, ಹಳ್ಳದ ಹೊಸಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಶಾಸನ, ಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ ಗಂಗರ ತುರುಗೋಳ್ ಶಾಸನ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿವೆ.

ಮದ್ದೂರು ತಾಲೂಕು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಲ್ಲಿ ನಳಂಬಗಂಗ ಚೋಳರ ಹೋರಾಟ ತಿಳಿಸುವ ಶಾಸನ(9ನೇ ಶತಮಾನ), ಹುಲಗನಹಳ್ಳಿ ಚೋಳರ ತಮಿಳು ವೀರಗಲ್ಲು ಶಾಸನ(10ನೇಶತಮಾನ), ಚಿಕ್ಕರಸಿನಕೆರೆ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹುಲಿ ಬೇಟೆ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಅಕ್ಷರ ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಮೆಣಸಿನಗೆರೆಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ತುರುಗೋಳ್ ಶಾಸನ, ಮಂಡ್ಯ ತಾಲೂಕು ಯಲಿಯೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ 15 ಮತ್ತು 16ನೇ ಶಾಸನವು ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜ ಬುಕ್ಕರಾಯನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹದುನಾಡ ಮಹಾಪ್ರಭು ಎಲೆಯೂರ ಚೊಕ್ಕಣ್ಣ, ಮದರಣ್ಣ, ಹೊನ್ನಪ್ಪ, ಬೋದಪಣ್ಣನ ಮಗ ಮಂಚಣ್ಣ ಈ ನಾಲ್ಕು ಜನ ವೀರರು ಚಿಕ್ಕತಮ್ಮ ಎಂಬುವವರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವರಿಗೆ ನಾಗದೇವನ ಮಗ ಮಾದೇನಾಯ್ಕನು ವೀರಗಲ್ಲು ಹಾಕಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಸನ ಯಲಿಯೂರ ಬೊಮ್ಮಗೌಡನ ಮಗ ಎಕ್ಕರಸಗೌಡನು ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ಶಾಸನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತುಟಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಸುಂಡಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ಶಾಸನವು ಮಹಾಮಂಡಳೇಶ್ವರ ತ್ರಿಭುವನಮಲ್ಲ ವೀರಬೆಲ್ಲದ ದೇವರ ಅಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಕವರ್ಷ 1107ನೇ ಅಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ 1185ಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣನೂರಿನ ಹನೆಯಚಾರಿಯ ಮಗನಾದ ಗಂಗಾಚಾರಿಯು ವೈರಿಗಳು ಗ್ರಾಮದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕದ್ದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ಹಲವರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿ ಹಸುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದು ವೀರಕಲಿಯಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಣಕನಹಳ್ಳಿ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ವೀರಗಲ್ಲು ಶಾಸನ ಯುದ್ಧದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ 15 ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನ, ಮಾಡ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ತುರುಗೋಳ್ ಶಾಸನ, ಬೇಬಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಕಾಲದ 9ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನ ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧದ ಸನ್ನಿವೇಶ ತಿಳಿಸುವ ಶಾಸನ, ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆಯ ಸಾಸಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಕಾಲದ 9ರಿಂದ 10ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎರಡು ಶಾಸನಗಳು ದೊರಕಿವೆ.