ಮನೋಭಿಲಾಷೆ ಈಡೇರಿಸುವ ವಿಠ್ಠಲ

ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂಡರಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಯಂಭೂ ವಿಠ್ಠಲನ ಮೂರ್ತಿಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಹಳೇಬೀಡು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುರಂಗನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಾಯಿ ಅಮ್ಮನವರು ನೆಲೆಸಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲ ಮತ್ತು ರುಕ್ಮಾಯಿ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಶಿಲೆಯ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಸಹಿತವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿದಿನ ನಿತ್ಯಾರ್ಚನೆಯ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಡಿ ಬರುವ ಭಕ್ತರ ಮನೋಭಿಲಾಷೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ದೈವವಾಗಿದ್ದಾನೆ. 12 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಅಂದರೆ 2013ನೇ ಇಸವಿಯ ನಂದನ ಸಂವತ್ಸರದ ಮಾಘ ಮಾಸ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿಯ ಶುಭದಿನದಂದು ವಿಠ್ಠಲ_ ರುಕ್ಮಾಯಿ ದೇವರನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ನಿತ್ಯಪೂಜೆ, ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾದಿಗಳು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹೋತ್ಸವ ವೈಭವದಿಂದ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಏಕಾದಶಿ ದಿನದಂದು ದೇವರಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ, ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾದಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅಂದು ಭಕ್ತರು ಉಪವಾಸ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಕೃತಾರ್ಥಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಗುಲದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಭಾವಸಾರ್ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲ_ರುಕ್ಮಾಯಿ ದೇಗುಲ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪಂಢರಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಠಾನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರಿ(ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಭಾವಾನುವಾದ) ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಮಹಾರಾಜ್ ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಕೀರ್ತನಕಾರ ತುಕಾರಾಮ್ ಮಹಾರಾಜರ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ದೇಗುಲದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸ್ವತಃ ವಿಠ್ಠಲನೆ, ಸಂತ ವರೇಣ್ಯರಿಗೆ ಮೊದಲು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಬಳಿಕ ತನ್ನನ್ನು ಕಾಣಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂತರಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಆನಂತರ ಪಾಂಡುರಂಗನ ಅರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಂತ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿನಾಥ, ಸೋಪಾನದೇವ, ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತಾಬಾಯಿ ಅವರಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಂತೆಯೇ ಆರಾಧನೆ ಕ್ರಮವೂ ನಡೆದು ಬಂದಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಅಭಂಗ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ ತುಕಾರಾಮ ಮಹಾರಾಜರು ಕೀರ್ತನಕಾರರಲ್ಲಿ ಆದ್ಯ ಪೂಜ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಹಳೇಬೀಡಿನ ವಿಠ್ಠಲ_ರುಕ್ಮಾಯಿ (ಪಾಂಡುರಂಗ) ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ. ದೇವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯಾದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳು ಸಪ್ತಾಹದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹೋಮ, ಹವನ, ಗ್ರಂಥ ಪಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮೊದಲ ದಿನ ಮೂಲ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ, ಅಲಂಕಾರ ಹಾಗೂ ಮಹಾ ಮಂಗಳಾರತಿ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಭಕ್ತರು ಕೀರ್ತನೆ, ಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ತಂದು ದೇಗುಲದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಎರಡು ದಿನ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಕೀರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಅಖಂಡ ಭಜನೆ, ಪಾಳಿ ಭಜನೆ, ಸಂತವಾಣಿ, ಭಾರೂಡ್ ಹಾಗೂ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ಕಾಕಡಾರತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಹಂತದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸಂಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಪುನಃ ಮೂಲ ದೇವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪುಷ್ಪಮಂಟಪದಲ್ಲಿಟ್ಟು ರಾಜಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವಾರ್ಕರಿಗಳ ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ ಉತ್ಸವವು ದೇಗುಲವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಲಕೀರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಮಹಾಮಂಗಳಾರತಿ ಜರುಗಿಸಿ ಎರಡು ದಿನದ ದಿಂಡಿ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮಂಗಳ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭಾವಸಾರ್ ಸಮಾಜ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ದೇವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯನ್ನು ವೈದಿಕ ಆಗಮೋಕ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷದಿಂದ ತಪ್ಪದೆ ಪೂಜಾದಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಬೇಡಿ ಬರುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಏಕಾದಶಿಯ ಪೂಜೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದ್ದು, ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಭಾವಸಾರ್ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸಮಾಜದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿ.ಸಿ.ತುಕಾರಾಮ್ ರಾವ್.