ಹಾಗಂತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಭಾರತವನ್ನು ಜರಿದರೆಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಸರ್ ಹೆನ್ರಿ ಮಾಂಟಿಗೊಮೇರಿ, ‘ಲಂಡನ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಅಪರಾಧಗಳಿಗಿಂತ ಕನಿಷ್ಠ 150ರಿಂದ 200 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ’ ಎಂದಿದ್ದ. ಪಿ.ಮೂರ್ ಮಾತನಾಡಿ, ‘ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಮೀರುವುದು ಬಲುಕಷ್ಟ’ ಎಂದಿದ್ದ. ಲುಶಿಂಗ್ಟನ್ ‘ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಣದು’ ಎಂದಿದ್ದ. ಆದರೆ ಭಾರತವನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ವಿಚಾರದ ಕುರಿತಂತೆ ಮತಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದಾಗ 89 ಜನ ಕ್ರಿಸ್ತೀಕರಣದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ, 36 ಮಂದಿ ಇದು ಕೂಡದು ಎಂದಿದ್ದರು. ಧರ್ಮಪಾಲರು ತಮ್ಮ ‘ಡಿಸ್ಪಾಲಿಯೇಷನ್ ಆಂಡ್ ಡಿಫೇಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆಸಕ್ತ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಕ್ರಮಣ ಅರಿಯಲು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಲೇಬೇಕು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಅವರ ಮಾದರಿ ಸರಳವಾದದ್ದು. ತಾವು ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಪಡಿಸುತ್ತ, ವಾತಾವರಣ ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನಂತರ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತಾವು ಹೇಳಿದ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ-ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಂಬಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಪದ್ಧತಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ದೇಶ ದಾರಿದ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ವಿುಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ಅದನ್ನೇ ನಂಬಿ ನಾವು ಬಡಿದಾಡುವಂತೆಯೂ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟರು. ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಕುರಿತಂತೆ, ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆ ಕುರಿತಂತೆ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ದ್ವೇಷಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು. ಅವರು ದೇಶಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿದ 75 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ, ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ಬದಲಾಗಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದೇ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೆಲವು ನೂರುವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಕೆಡವಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಂದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಅಭ್ಯುದಯ, ನಿಃಶ್ರೇಯಸ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸಮತೂಕ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡವರು. ಜಗತ್ತಿಗೆ ನಾವು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೈಚಾರಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಈ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವಿಚಾರವನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತ ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರಿಸಿದ್ದೆವು. ಜೊತೆಗೆ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೂಲಕವೂ ಉತ್ತರಿಸಿದೆವು. ವಿದುರ ಹೇಳುತ್ತಾನಲ್ಲ, ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕಬಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾದ ದೈಹಿಕಬಲ ಎರಡರಲ್ಲೂ ನಾವು ಅಗ್ರಣಿಗಳೇ ಆಗಿದ್ದೆವು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರವೂ ಭಾರತ ಭಾರತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.
