ಇಂಥ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು 43 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪೊ›. ಮಂದರ್ಕೆ ಮಾಧವ ಪೈ ಅವರು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದರೆಂಬುದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿ. ಈವರೆಗೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ರಂ. ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ, ಕೋ.ಚೆ. ಅವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಅನುವಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಸಿಗದಿದ್ದದ್ದು ವಿಸ್ಮಯ. ಇದೀಗ ಅರವಿಂದೋ ಸೊಸೈಟಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಜಿತ್ ಸಬ್ನೀಸ್ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿರುವುದು ಸೌಭಾಗ್ಯದ ವಿಷಯವೇ. ‘ಸಾವಿತ್ರಿ’ ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ದಾರ್ಶನಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ. ಆಧುನಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅಸೀಮವಾದ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಎಂದು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದೆ. ಇಂಥ ಕೃತಿಯು ಮೊದಲು ಬಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಅನಂತರ ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗೊಂಡು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಅದೃಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಅನುವಾದವಾಗಿ ಸಹೃದಯರ ಮಡಿಲಿಗೆ ಇದೀಗ ಸಲ್ಲುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಅನುವಾದಗಳು ಸರಳ ರಗಳೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಎಂ. ಮಾಧವ ಪೈ ಅವರು ‘ಗ್ರಾ್ಯಂಡ್ಬ್ಲಾಂಕ್ವರ್ಸ್’ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿರುವ ಕಾವ್ಯಭಾಷೆ ಹಳಗನ್ನಡ, ನಡುಗನ್ನಡ ಎರಡರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರವೆಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಬಳಸಿರುವ ಕಾವ್ಯಭಾಷೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವೂ ಉದಾತ್ತವೂ ಧೀರರಮಣೀಯವೂ ಆದುದು. ಆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯಭಾಷೆಯ ಓಘಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ, ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಹಾಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.
