ತಂದೆ ವಾಜಶ್ರವಸ ಯಾಗದ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ನಚಿಕೇತನಿಗೆ, ತನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದ ‘‘ಶ್ರದ್ಧಾದೇವಿ’’ ಹೇಳಿದಳು; ‘‘ಅನಂದಾ ನಾಮ ತೇ ಲೋಕಾಃ ತಾನ್ ಸಗಚ್ಛತಿ ತಾ ದದತ್’’ ‘‘ಇವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟವನು, ಎಲ್ಲಿ ಆನಂದ ಲೇಶವೂ ಇಲ್ಲವೋ, ಅಂಥಾ ಲೋಕಕ್ಕೆ (ನರಕಕ್ಕೆ) ಹೋಗುವುದು ಖಂಡಿತ.’’ ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅಂದುಕೊಂಡಿರಬೇಕು: ‘‘ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಯೂ ನನ್ನ ತಂದೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತಾಯಿತಲ್ಲ! ಈಗ ಏನನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಈ ಯಜ್ಞ ಸಫಲವಾದೀತು? ಒಂದಾದರೂ ಸಾರ್ಥಕವಾದ ದಾನವನ್ನು ನನ್ನ ತಂದೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಕೃತಾರ್ಥನಾಗಲಾರನೇ? ಅಯ್ಯೋ! ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿ, ದ್ರವ್ಯಾರ್ಜನೆ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ನಾನು, ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ, ಸಾರ್ಥಕ ದಾನ ಮಾಡಲು ಏನನ್ನು ತಂದುಕೊಡಲಿ? ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಏನು ತಾನೇ ಇದೆ?’’ ಹೀಗೆ ಮನಮುಟ್ಟಿ, ಶ್ರೇಯೋಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಪದೇಪದೆ, ತನ್ನೊಳಗೇ ತಾನೇ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ಅವನಿಗೆ ‘‘ಶ್ರದ್ಧೆ’’ಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದುಂಟಾದ ಭಾವ: ‘‘ನನ್ನ ತಂದೆ ನನ್ನನ್ನೇ ಏಕೆ ಯಾರಿಗಾದರೂ ದಾನ ಮಾಡಬಾರದು?’’ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಅಂತರಾಳದಿಂದ ಬಂದ ಈ ಸದ್ಭಾವ, ನಚಿಕೇತನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಯಜ್ಞದ ಪರಿಪೂರ್ಣಾರ್ಥವಾದ ‘‘ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವ’’ ಆಗಿದ್ದಿತು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ವಿಶ್ವಜಿದ್ಯಾಗದೀಕ್ಷಿತನಾದ ವಾಜಶ್ರವಸ್ಸೇ ‘‘ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆ’’ಗೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಇರಬೇಕಿತ್ತು. ‘‘ತಾನು’’, ‘‘ತನ್ನದು’’ ಎಂಬ ಸಕಲ ವಸ್ತುಗಳ ಅರ್ಪಣೆಯಾದ ಹೊರತು, ಅವನು ಮಾಡುವುದೆಲ್ಲ ಯಾಗವಿಡಂಬನೆ ಮಾತ್ರ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ ಪುಣ್ಯವು ಅವನ ಪುತ್ರನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದುದರಲ್ಲಿ ‘‘ದೇವತೆ’’ಗಳ ಪರೋಕ್ಷ ಕೈವಾಡವಿತ್ತೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
