ನಂತರ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಮಾರ್ಗ, ಅಧರ್ಮದ ಟೀಕೆ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಅಸಮಾನತೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಂದು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳೆಲ್ಲದರ ಕಡೆ ತಮ್ಮ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹರಿಸಿ, ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿ, ಅವರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದವರು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರು. ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ, ಎಲ್ಲ ವರ್ಗ, ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಬಂದು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಳವಳಿಯನ್ನೇ ನಡೆಸಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಿುಸಿದವರು ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮ, ಗೊಗ್ಗವ್ವೆ, ಕಾಳವ್ವೆ, ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ, ನೀಲಾಂಬಿಕೆ, ವರದಾನಿ ಗುಡ್ಡವ್ವೆ ಮುಂತಾದ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರು. ಸರಳ ಹಾಗೂ ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರು. ಈ ಮಹಿಳೆಯರೆಲ್ಲರ ಶಿಖಾಮಣಿಯಂತೆ ಮೆರೆದ ಮೇರು ಪ್ರತಿಭೆಯೆಂದರೆ, ಶಿವಶರಣೆ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ. ದೈವಭಕ್ತೆ, ವಿರಾಗಿ, ಚಿಂತಕಿ ಎಲ್ಲವೂ ಆದ ಮಹಾನ್ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ. ಮದುವೆ, ಸಂಸಾರ, ಬಾಳಬಂಧನಗಳ ಸಂಕೋಲೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದೊಗೆದು, ಅಗೋಚರ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸಿ, ತನ್ನ ವಚನಗಳ ದೀವಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಆತನಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಹುಡುಕಾಟ, ಆ ಆಂತರಿಕ ಹೋರಾಟ, ಇನ್ನಾರಲೂ್ಲ ಕಾಣಲಾಗದ ಒಂದು ಉಗ್ರ ಸಾಧನೆಯೇ ಸರಿ. ಭಕ್ತಿ ಭಂಡಾರಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ವಚನ ಚಳವಳಿ ನಡೆದಂತೆ, ಪುರಂದರ ದಾಸರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದದ್ದು ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳವಳಿ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು ಭಕ್ತಿಯ ಸಾಧನೆ. ಸರಳ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಹರಿಸ್ಮರಣೆಯ ಸೌಲಭ್ಯ, ಹೃದಯದಲ್ಲೇ ಅಡಗಿರುವ ಹರಿಯ ಉಪಾಸನೆ. ಪುರಂದರ ದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯರಚನೆಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ದಾಸ ಕವಯತ್ರಿಯರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅವರ ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಹೆಳವನಕಟ್ಟೆ ಗಿರಿಯಮ್ಮ, ಬಿಜಾಪುರದ ಗಲಗಲಿ ಅವ್ವ, ಪ್ರಯಾಗಬಾಯಿ, 16-17ನೇ ಶತಮಾನದ ದಾಸ ಮಹಿಳೆಯರು. ಅಂಬಾಬಾಯಿ 20ನೇ ಶತಮಾನದಾಕೆ.
