ಭಾರತ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಣರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಣಸುವ ಅಪಾಯ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದದ್ದು 1971ರಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಮಾನೆಕ್ಷಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮೊದಲೇ ಮನಗಂಡು ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಯಿಂದ ರಣತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಿದರು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಲು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಂದಿರಾ ಬಯಸಿದಾಗ ಮಾನೆಕ್ಷಾ ಸಮ್ಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಯುದ್ಧ ನಮಗನುಕೂಲವಲ್ಲ ಎನ್ನಲು ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲೊಂದು ಚೀನಾದಿಂದ ಬರಬಹುದಾದ ಅಪಾಯ. ಹಿಮಾಲಯದ ಕಣಿವೆಗಳು ಹಿಮಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಚೀನೀ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಸೇನಾವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ 1962ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅವರು ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲೆಯೊಳಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನುಗ್ಗಿಬರಬಹುದು ಮತ್ತು ಎರಡು ರಣರಂಗಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೆಣಸುವಂತೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿ, ಯುದ್ಧದ ಗತಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ತಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಮಾನೆಕ್ಷಾರ ತರ್ಕವನ್ನು ಇಂದಿರಾ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಮಾರ್ಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ಹಿಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋದಾಗ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ, ಕೈಕೈ ಹಿಸುಕಿಕೊಂಡು ಖಾಲಿ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೇನೂ ಮಾಡಲು ಚೀನೀಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ನಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರಿರುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ, ಅದರಂತೆ ರಣತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ.
