ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ, ಭವ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಅಗಾಧ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ತಮ್ಮ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನೇನೂ ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಜನತೆಯ ಪಾತ್ರವೂ ಕನಿಷ್ಠ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಜನಸಮುದಾಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ ಈ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಕನಸೇ. ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಗಾಧ ಸಂಪತ್ತು ಹಾಗೂ ಅಪರಿಮಿತ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಮೆರೆದವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು, ಸುಲ್ತಾನರು, ಮತ್ತವರ ಆಸ್ಥಾನಿಕರು ಹಾಗೂ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳಷ್ಟೇ. ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಝಾರ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲೂ, ನಂತರದ ಸೋವಿಯತ್ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಜನರಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಗತ್ಯವಾದುದೆಲ್ಲವೂ ಲಭ್ಯವಿರುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ನೇ ಸಾಧಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ದೈತ್ಯನ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿವ್ವಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ (ಜಿಡಿಪಿ) ಅಮೆರಿಕದದ್ದರ ಕೇವಲ 12.5% ಅಂದರೆ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ನದಕ್ಕೆ ಸಮವಷ್ಟೆ! ಆದರೆ ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಜಿಡಿಪಿ ಅಮೆರಿಕದ್ದರ ಶೇಕಡ 55 ಎಂದು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ದಶಕಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಬಿಟ್ಟವು. 1970-80ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಂತೂ ಗ್ರಾಹಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಜೀವನಾನುಕೂಲಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ಹಕ್ಕು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಗೇ ಮೀಸಲಾಗಿ, ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರೇ ಶೋಷಕರಾಗಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ‘ಸಮಾಜವಾದ’ ಎಂಬ ಪದವೇ ನಗೆಪಾಟಲಿಗೀಡಾಗಿಹೋಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ, ರಾಜಕೀಯ ಅರಿವುಳ್ಳ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಷ್ಯನ್ನರಿಗೇ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಾದರೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೇ ಕಾಣದ, ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ, ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ಗಂಧಗಾಳಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ನರ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರಬೇಕು!
