ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವೆಂಬ ಪೆಡಂಭೂತವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಲು ಯಾವ ಮಂತ್ರವಾದಿಯಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಭೂತ, ತನ್ನ ಕರಾಳ ಹಸ್ತವನ್ನು ಚಾಚದ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಇಲ್ಲ. ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ದಿಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಮನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಂದಿರಗಳವರೆಗೆ, ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಕ್ಷರಸ್ಥರವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಲಂಚದ ಗೆದ್ದಲು ಹರಡಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರೇಯಸಿಗಳು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಲಂಚದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಕೊಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನೋ, ಪ್ರೇಮ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಿಯಕರ, ಪ್ರಿಯತಮೆಗೆ ರವಾನಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಏಕಾಂತ ಬಯಸುವ ದಂಪತಿ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಂಡಿ, ಬಿಡಿಗಾಸುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಂಚವನ್ನಿತ್ತು ಕೆಲಹೊತ್ತು ಆಚೆ ಕಳುಹಿಸುವುದುಂಟು. ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಾವೇ ನೀಡುವ ಇಲ್ಲವೇ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ನೀಡುವ ಟಿಪ್ಸ್, ಸಣ್ಣ ರೀತಿಯ ಲಂಚದ ಒಂದು ಅವತಾರವೇ ಸರಿ. ಕಾರಣ ಟಿಪ್ಸ್ ಪಡೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾತ ಮುಂದೆ ಅದಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ಮಾಡದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಠ ಮಂದಿರಗಳಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ನೋಟುಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಚ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷಕರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದುಂಟು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೈ ಬಿಸಿ’ ಮಾಡದೆ ನಮ್ಮ ಕಡತ ಮುಂದೆ ಸಾಗದು. ರೆವೆನ್ಯೂ ಇಲಾಖೆ, ಭೂ ನೋಂದಣಿ, ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯು ಇಲಾಖೆ, ಕೆಲವು ತಾಲ್ಲೂಕು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಚ ರಾಜಾರೋಷವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆೆ. ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಟು ಬೇಕಾದರೂ ಕೆಲವು ಟಿ.ಸಿ ಜೇಬಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಚ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಕೊಂಚ ಲಂಚ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂತೆರಿಗೆ, ಮನೆ ತೆರಿಗೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ತೆರಿಗೆಯ ಮೊತ್ತ ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
