ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸದ್ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪೂರ್ಣಸತ್ಯದೆಡೆಗೆ...

ಇವರ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಹೇಳುವರು. ಒಂದು ದಿನ ಈ ಮಹಾಭಕ್ತನನ್ನು ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನು ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಎದುರಿಗೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೊಗಳುತ್ತ, ‘ಈ ಭಕ್ತನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹರಿಯುವ ಪ್ರೇಮಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ’ ಎಂದನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಜಗಜ್ಜನನಿಯು ನಕ್ಕು, ‘ಸ್ತ್ರೀ ಕಟಾಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ’ ಎಂದವಳೇ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಲು ತನ್ನ ಸೇವಕಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಕರೆದು, ‘ಪರವಶಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ಮಹಾಭಕ್ತನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಇರು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದಳು. ಒಂದು ದಿನ ತೊಂಡರಡಿಪ್ಪೊಡಿ ತನ್ನ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಹೂ ಕೊಯ್ದು ಅವುಗಳಿಂದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ನೇಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮನಮೋಹಕ ಕಟಾಕ್ಷವುಳ್ಳ ಅನುಪಮ ಅಂಗಸೌಷ್ಠವದ ತರುಣಿಯೊಬ್ಬಳು ಸ್ವಯಂ ಸುಂದರ ಹೂ ಹಾರವೊಂದನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೆದರುತ್ತ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ‘ಸ್ವಾಮಿನ್, ಇದೋ ಈ ಸೇವಕಿ ನೇಯ್ದಿರುವ ಹೂಹಾರವನ್ನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆಯಿಟ್ಟು ಶ್ರೀ ಗೋವಿಂದನ ಕೊರಳಿಗೆ ಹಾಕುವಿರಾ? ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಸಬಳಾದ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿರಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಮಹಾತ್ಮರಾದ ನೀವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು. ಇದನ್ನು ಮನಗಂಡು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದಳು.

ಆ ಸುಂದರ ಹೂ ಹಾರವನ್ನು ನೋಡಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಅದರಿಂದ ತನ್ನ ಇಷ್ಟದೇವತೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಆಸೆಯಾಯಿತು. ತರುಣಿಯ ಇನಿದನಿಯ ಮನವಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಆತನ ಹೃದಯವೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕರಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ತವಕಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಆ ಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಆ ತರುಣಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಹಾರವನ್ನು ನೇಯ್ದು ಕೊಡುವಳು; ಸೇವಕಿಯಂತೆ ತೋಟದ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುವಳು. ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಎಳೆವಯಸ್ಸಿನ ತರುಣಿಯ ಇನಿದಾದ ವಿನೀತ ನಡವಳಿಕೆಯು ಮಹಾಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯ ಪಾದಾರವಿಂದಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಹಾದಿಯಿಂದ ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸಿತು.

ಅನವರತ ಅವಳನ್ನೇ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸುತ್ತ ಕ್ರಮೇಣ ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಮನಸೋತನು. ಕೊನೆಗೆ, ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಹುಚ್ಚನಾಗುವ ಬದಲು ಆ ಹೆಂಗಸಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಯಸತೊಡಗಿದನು. ಅವಳೂ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿ ಅವನ ಮನಸೆಳೆದಳು. ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಅವನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಾಗ ಅವನವಳಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವಳು ಬಂಗಾರದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದಳು. ಕಾಸಿಲ್ಲದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಏನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ತೋರದೆ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಆ ದಿನ ಅವನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೂ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಭಕ್ತನು ಬಾರದಿರುವ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದ ನಾರಾಯಣನು ತಾನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಬಂಗಾರದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಅವನೆದುರಿಗೆ ಹಿಡಿದು, ‘ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀ? ಇದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಿನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೋ’ ಎಂದನು. ಸಂತೋಷ ಸಂಭ್ರಮಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತರುಣಿ ಇದ್ದ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋಗಲು, ಅಲ್ಲೇನಿದೆ! ಅವಳ ಬದಲಿಗೆ ಅವನ ಇಷ್ಟದೇವತೆ ನಾರಾಯಣನೇ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾನೆ! ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದ ಅವನು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಆತ್ಮಾವಹೇಳನದಿಂದಲೂ ಕುಸಿದು ಸಾಯುವಂತಾದನು. ಕೊನೆಗೆ, ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ಧಾರಾಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರೇಮಾಶ್ರುವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತ, ಅವನು ‘ಹೇ ಕೃಪಾಸಾಗರ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನಿಂದು ಚಿರಂತನ ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದೆ. ನಿನ್ನ ದಯೆ ಅಪಾರವಾದುದು’ ಎಂದು ತನ್ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಗೊಣಗಿಕೊಂಡನು. ಆ ದಿನದಿಂದ ಅವನು ಭಗವತ್ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಳುಗಿ ಹೋದನು. ನಿಜವಾದ ವಿವೇಕ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು. ಇನ್ಯಾವ ತರುಣಿಯ ಕಟಾಕ್ಷವೂ ಅವನನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮಾತು ಎಷ್ಟು ಸತ್ಯ! ಎಷ್ಟಾದರೂ ಅವಳೇ ಮಹಾಮಾಯೆಯಲ್ಲವೇ!?

ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಮೊನ್ನೆ ತಾನೇ ಆಚರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ವಿವೇಕಚೂಡಾಮಣಿಯ 75ನೇ ಶ್ಲೋಕವಿದು:

ಶಬ್ದಾದಿಭಿಃ ಪಂಚಭಿರೇವ ಪಂಚ

ಪಂಚತ್ವಮಾಪುಃ ಸ್ವಗುಣೇನ ಬದ್ಧಾಃ|

ಕುರಂಗ-ಮಾತಂಗ-ಪತಂಗ-ಮೀನ-

ಭೃಂಗಾ ನರಃ ಪಂಚಭಿರಂಚಿತಃ ಕಿಮ್ ||

ಜಿಂಕೆಯು ಬೇಟೆಗಾರನು ಮಾಡುವ ಶಬ್ದದಿಂದಲೂ ಆನೆಯು ಹೆಣ್ಣಾನೆಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೂ ಮಿಡತೆಯು ದೀಪದ ರೂಪದಿಂದಲೂ ಮೀನು ಗಾಳದ ಹುಳುವಿನ ರುಚಿಯಿಂದಲೂ ದುಂಬಿಯು ಪುಷ್ಪದ ಪರಿಮಳದಿಂದಲೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದು ಇಂದ್ರಿಯದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಜಂತುವಿನ ಅವಸ್ಥೆಯೇ ಹೀಗಾದರೆ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿರುವ ಮನುಷ್ಯನ ಗತಿಯೇನು?

ಇದರ ಅರ್ಥ, ತಾತ್ಪರ್ಯಗಳು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತಿವೆ. ಯಾರಿಗೂ, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಮನನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶ್ಲೋಕವಿದು. ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯರು ಕೊಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗಮನೀಯ! ‘ಕೇವಲ ಒಂದು ಇಂದ್ರಿಯದ ದೌರ್ಬಲ್ಯದಿಂದ ಜಿಂಕೆ, ಆನೆ, ಪತಂಗ, ಮೀನು, ಭೃಂಗ ಇವು ದುರಂತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದವು. ಅಂಥ ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲಿವೆ, ನಿನ್ನ ಪಾಡೇನು ನರ ಮನುಷ್ಯನೇ?’ ಎನ್ನುತ್ತಾರವರು. ಎಷ್ಟೇ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಕೇವಲ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಸಾಲದು. ಅದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಅಗತ್ಯ. ಕುರಂಗ ಎಂದರೆ ಜಿಂಕೆ. ಬೇಟೆಗಾರನ ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ದಾರದಿಂದ ಅವನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಜಿಂಕೆಯ ಕಿವಿಗೆ ಬಹಳ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನ. ಅದನ್ನು ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆಂದೇ, ಕೇಳಿ ಆನಂದಿಸಲೆಂದೇ ಅದು ಒಂದು ಕಡೆಗೆ ನಿಂತು ಆಲಿಸಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲಿಸುತ್ತಾ ಮೈಮರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಬೇಟೆಗಾರ ಬಾಣ ಹೂಡಿ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೆದೆಯ ಶಬ್ದವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ತಂದಿತು. ಮಾತಂಗ ಎಂದರೆ ಆನೆ. ಹೆಣ್ಣು ಆನೆಯ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುವ ಗಂಡು ಆನೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ ಪಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಲೆ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಪತಂಗಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯುವ ಜ್ವಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ತಾನೂ ಕುಣಿಯಬೇಕೆಂಬ ತೀವ್ರ ಹಂಬಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲೋ ಇದ್ದ ಪತಂಗ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಒಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹಾರಿ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸುಟ್ಟು ಭಸ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರೆಹುಳುಗಳು ಮೀನಿಗೆ ಬಹಳ ರುಚಿ! ಈ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಬೆಸ್ತನು ಗಾಳದ ತುದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಮೀನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದೆತ್ತಿ ಮುಂದೆ ಜಠರಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನು ಭೃಂಗದ ಕಥೆ. ಕಮಲದ ಹೂವಿನೆಡೆಗೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಆಕರ್ಷಣೆ ಭೃಂಗಕ್ಕೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಮೂಡಣದಲ್ಲಿ ರವಿ ಮೂಡಿದರೆ ಹಿಗ್ಗಿದ ಕಮಲ ಇನ್ನು ಮೊಗ್ಗಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲಾರದು. ಅರಳಿ ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಅದರ ಕೆಲಸ. ಅರಳಿದ ಕಮಲದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ವಿರಮಿಸಿ ಆನಂದಿಸುವ ತವಕ ಭೃಂಗಕ್ಕೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಪರಿವೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೆ. ಸಂಜೆಯಾಯಿತು. ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ. ಕಮಲ ತನ್ನ ದಳಗಳನ್ನು ಮುದುರಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿತು. ಭೃಂಗ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸೆರೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಹೊರಕ್ಕೆ ಇನ್ನು ಬರಲಾರದು ಅದು. ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ! ನಾಳೆ ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯ ಬರುವನು. ಅರವಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋದರಾಯಿತು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ ಭೃಂಗ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೆ ರಾತ್ರಿ ಆನೆಯ ಹಿಂಡೊಂದು ಸರೋವರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಜಲಕ್ರೀಡೆಯಾಡುವ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಕಮಲದ ದಂಟುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಬಿಸಾಡಿತು. ಮುದುಡಿದ ಹೂವು ಅರಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈಗ ಅದು ನಿರ್ಜೀವ. ಒಳಗೆ ಬಂದಿಯಾದ ಭೃಂಗವೂ ನಿರ್ಜೀವ. ಮೃತ್ಯುವಿನ ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನ. ಅರಳಿದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯು ಅಡಗಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ ಭೃಂಗಕ್ಕೆ. ಕಿವಿಗೆ ಇಂಪಾದ ಧ್ವನಿ ಜಿಂಕೆಗೆ, ಹೆಣ್ಣಾನೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಸುಖ ಆನೆಗೆ, ಕುಣಿಯುವ ಜ್ವಾಲೆ ಪತಂಗಕ್ಕೆ, ರುಚಿಯಾದ ಎರೆಹುಳು ಮೀನಿಗೆ, ಅರಳಿದ ಕಮಲ ಭೃಂಗಕ್ಕೆ ಮೃತ್ಯುವಿತ್ತ ಆಹ್ವಾನವೇ ಆಗಿತ್ತು.

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ ಇವೇ ವಿಷಯಗಳು. ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಗು ಇವುಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಸುಖವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ವಿಷಯಸುಖ ಅಥವಾ ಭೋಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಮಧುರ ಧ್ವನಿ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಮೃದುವಾದ ವಸ್ತು, ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ವಸ್ತು ಇಲ್ಲವೇ ವ್ಯಕ್ತಿ, ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ರುಚಿಯಾದ ಪದಾರ್ಥ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅತೀವ ಆನಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಇವು ನಮಗೆ ಮೃತ್ಯುಕಂಟಕವೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಮೇಲಿನ ಐದೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುವನ್ನೇ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದವು ಈ ವಿಷಯ ಸುಖಗಳು.

ಮನುಷ್ಯನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಇವುಗಳ ಗೊಡವೆಯೇ ಬೇಡ ಎಂದು ದೂರ ತಳ್ಳಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಜ್ಾನಿಗಳು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ವಿಷಯ ಸುಖದ ದೊಡ್ಡ ಕೊರತೆಯೆಂದರೆ ಅದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ. ಮೂರು ದಿನದ್ದು! ಅದು ಹೋಗಲಿ! ವಿಷಯ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿ ಸುಖ. ನಾಲಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸಿಹಿ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಮಧುರ ಧ್ವನಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೌಂದರ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ. ಇಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ವಿವೇಕಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವಶ್ಯಕ. ಹಿತ, ಮಿತ ಮತ್ತು ಇತಿಮಿತಿಗಳ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. ಕೃಷ್ಣ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ:

ಯುಕ್ತಾಹಾರವಿಹಾರಸ್ಯ ಯುಕ್ತಚೇಷ್ಠಸ್ಯ ಕರ್ಮಸು|

ಯುಕ್ತಸ್ವಪ್ನಾವಬೋಧಸ್ಯ ಯೋಗೋ ಭವತಿ ದುಃಖಹಾ||

ಅರ್ಥಾತ್ ಆಹಾರ ವಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತತೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಬಹುದೂರ. ಯೋಗವೇ ಏಕೆ ಸುಖವೂ ಬಹುದೂರ.ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೋಡಿದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಐದೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಭೋಗೇಂದ್ರಿಯಗಳು. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇವು ಜ್ಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು. ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾದ್ದು ಜ್ಾನಾರ್ಜನೆಗಾಗಿ. ಸುಖದ ಸರದಿ ನಂತರದ್ದು.ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನ ಒಂದು ಸವಾಲು. ಅದು ಸುಖದ ಸುಪ್ಪತ್ತಿಗೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಕಹಿ ಖಾರಗಳ ರಾಶಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಅದರೊಡನೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಜ್ಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಅನುಭವದಿಂದಲೇ ಕಲಿಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದರೆ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಯುಗಗಳೇ ಹಿಡಿದೀತು. ಹೆಜ್ಜೆಗೊಂದು ಆಕರ್ಷಣೆ, ವಿಕರ್ಷಣೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯರು ತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯೇ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನೆರವಿಗೆ ಬರುವವನೇ ಶ್ರೀಗುರು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಗುರುವಿಗೆ ಇಷ್ಟು ಮಹತ್ವ. ಮಾನವಕೋಟಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಾವು ಕಾಣುವ ಎಲ್ಲ ದುರಂತಗಳಿಗೂ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳೇ ಕಾರಣ. ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಸುತ್ತಲಿನ ಅಪಸವ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳೇ ಕಾರಣ. ಇವರೆಲ್ಲರ ಬುದ್ಧಿ ಅವಿದ್ಯಾ ಮಾಯೆಯ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ವಿದ್ಯಾಮಾಯೆಯ ನೆರವಿನಿಂದಲೇ ಅವಿದ್ಯಾಮಾಯೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಉಪಾಯಗಳು ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಸುಖಾಂತವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಗಲೇಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚರಿತ್ರಕಾರ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಟಾಯ್ನ್‌ಬೀ ಅವರ ಮಾತು ಎಷ್ಟು ಸತ್ಯ! ಇದನ್ನು ಮನಗಾಣದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸರ್ವವಿದಿತ. ಭಾರತೀಯರಾದ ನಾವಾದರೂ ಇದನ್ನು ಮನಗಾಣಬೇಕು. ಜ್ಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸದ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪೂರ್ಣಸತ್ಯದೆಡೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಆಳ್ವಾರರ ಜೀವನದ ಘಟನೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಅದನ್ನೇ.