ಧ್ಯಾನ ಆಂತರ್ಯವನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧನ

ಧ್ಯಾನದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವಿರಾ?.

| ರಮೇಶ್ ಪಂಡಿತ 54 ವರ್ಷ ಬೆಳಗಾವಿ

ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೆ ತಲ್ಲೀನತೆ. ಸ್ವಪರಿಚಯ ಕಲೆ. ತನ್ನದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ದೀರ್ಘ ಅವಲೋಕನ. ತನ್ನ ಆಂತರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧನ. ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಧ್ಯಾನ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ಮೆಡಿರೈ ಎಂಬ ಶಬ್ಧದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಮೆಡಿರೈ ಎಂದರೆ ಶಾಂತಿ. ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮೊದಲ 6 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಅಂದರೆ ಯಮ, ನಿಯಮ, ಆಸನ, ಪ್ರಾಣಯಾಮ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಧಾರಣ) ಅಭ್ಯಾಸದ ನಂತರವೇ ಮಾಡಬೇಕು.

ಧ್ಯಾನ ಉಪನಾಮದ ಅರ್ಥವೇನು? ಧ್ಯಾನ ಎಂಬುದು ಸಂಸ್ಕೃ ಪದ. ಇದು ಮೂಲ ಪದಗಳಾದ ಧಿ ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸು; ಮತ್ತು ಯಾನಾ ಅಂದರೆ ಚಲಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೋಗುವ, ಮೂಲಪದ ಧ್ಯೈ ಎಂದರೆ ಆಲೋಚಿಸುವುದು. ಪತಂಜಲಿಯ ಯೋಗ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನವು ಆಳವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಧ್ಯಾನದ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ವ್ಯಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ನಂತರವೇ ಈ ರೀತಿಯ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಧ್ಯಾನ ಎಂಬ ಪದವು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಯೋಗದ ನಾಲ್ಕು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮಯೋಗ, ಭಕ್ತಿಯೋಗ, ಜ್ಞಾನಯೋಗ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಯೋಗ. ಧ್ಯಾನ ಯೋಗವನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಪತಂಜಲಿ ಋಷಿಮುನಿ ತಿಳಿಸಿದ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗದ ಏಳನೇ ಮಾರ್ಗವೇ ಧ್ಯಾನ. ಧ್ಯಾನವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಯೋಗಸೂತ್ರಗಳು ಘೊಷಿಸುತ್ತವೆ (139) ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರವು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಅಥವಾ ಏಕಾಗ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವಯಂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದೋ ಪ್ರಕಾರ ಧ್ಯಾನವು ಆಂತರಿಕ ಮನಸ್ಸು ವಸ್ತುಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಏಕಾಗ್ರತೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಒಂದು ಬಿಂದು ಅಥವಾ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡುವುದು. ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶಾಂತತೆ, ಕ್ರಿಯೆ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಸಂಕಲ್ಪಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಆಳವಾಗಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ ಏಕಾಗತ್ರೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಧ್ಯಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧ್ಯಾನದ ಒಂದು ರೂಪ. ಒಂದೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಮತ್ತೆನನ್ನೂ ನೋಡದೆ ಇರುವಾಗ ಅದು ಧ್ಯಾನದ ಸ್ಥಿತಿ. ವಸ್ತುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಲವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಯೋಗ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (3.2) ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಲು ಆಂತರಿಕ/ಬಾಹ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

1. ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಆಂತರಿಕ ವಿಷಯಗಳು : ಉಸಿರು, ಹೃದಯ ಇತ್ಯಾದಿ

2. ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಾಹ್ಯ ವಿಷಯಗಳು: ನಾಸಾಗ್ರ/ ಭ್ರೂ ಮಧ್ಯೆ/ ಓಂಕಾರ/ ನಕ್ಷತ್ರ/ ಚಂದ್ರ/ ಇಷ್ಟದೈವಚಿತ್ರ/ ಪ್ರತಿಮೆ/ ದೀಪದ ಜ್ಯೋತಿ, ಪೆನ್ಸಿಲಿನ ತುದಿ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಇನ್ನಿತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಮನಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಮಲತೆಗೆ, ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ, ಆಳ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ದೃಢಪಟ್ಟಂತಹ ಧ್ಯಾನ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಹಕಾರಿ. ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಗುರುಮುಖದಲ್ಲೇ ಅಭ್ಯಸಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ.

https://www.vijayavani.net/dk-shivakumar-reaction-to-jarakiholis-controversial-statement/

https://www.vijayavani.net/hotel-employee-in-dubai-hits-jackpot-of-rs-55-crore/