ಬಸವಣ್ಣ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದವರು ಎಂದು ನಮಗೆ ಅನ್ನಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ನಿತ್ಯ ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೈಡಿದು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಆಪ್ತನಂತೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಒಬ್ಬ ಕಾಲಾತೀತ, ದೇಶಾತೀತ ಜೀವನಮೌಲ್ಯ. ಅಣ್ಣ ಹೇಗೆ ಬದುಕಿರಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಯಲು, ಅವರ ಡೈರಿ, ಆತ್ಮಕತೆ ಓದಬೇಕೆನಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಅವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತೇನೆ. ಒಂದೊಂದು ವಚನವೂ ಅವರ ದಿನಚರಿ, ಆತ್ಮಕಥನ. ವಚನಗಳ ಆಚೆಗಿನ ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆ ಅಲ್ಲವೆ? ‘ನೀವೇಕೆ ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮಕತೆ ಬರೆಯೋದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತಿ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೆೆಮಿಂಗ್ವೆ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದನಂತೆ. ‘ನನ್ನ ಬರಹವೆಲ್ಲ ಅದಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೇನು’ ಎಂದು ಹೆಮಿಂಗ್ವೆ ಮರುಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರಂತೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ‘ನೋಡಿಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣ ತಂತಾನೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಎಂದು’. ಭಾರತದ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರದು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾಲಘಟ್ಟ. ಕಬೀರದಾಸ, ತುಳಸಿದಾಸರಂಥವರು ರಾಜಾಶ್ರಯವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಬದುಕಿದಂಥ ನಾಡಿದು. ಬಸವಣ್ಣ ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವರು. ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವರು. ಆದರೆ ಅವರ ವ್ಯವಹಾರ, ಆಚರಣೆ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೋಶ, ಅಧಿಕಾರ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಅನುಭವ ಮಂಟಪ’ ಎಂಬ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಚರ್ಚೆ, ವಾದ-ವಿವಾದಗಳಿಗೆ, ಸಂಶಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಹೊಸ ಯೋಚನೆಯ ಮಂಡನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವರು ಬಸವಣ್ಣನವರು. ಬರೀ ಮಾತು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬದುಕಲ್ಲ. ತಾವು ನಂಬಿದ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ ’ಅನುಭವ ಮಂಟಪ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಆಧುನಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತ ಎಂಬ, ‘ಕರ್ತವ್ಯ ಮೊದಲು’ ನಂತರ ‘ಮಾತು’ ಎಂಬ ಜೀವನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಿ ತೋರುವ ಮೂಲಕ ಮೌನವಾಗಿ ‘ಮೂರ್ತಿ ಮೆರವಣಿಗೆ’ಯ ವಿರುದ್ಧ ‘ಕಾಯಕ ಪರಂಪರೆ’ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ತೋರಿದರು. ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದರೂ ಅದರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಲ್ಲ, ಅಧಿಕಾರದ ಉಪಯೋಗ ಕೇವಲ ಸತ್ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ವಿವಿಧ ಕಾಯಕದ ಜನ, ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕ, ಧಾರ್ವಿುಕ ಸ್ತರಗಳ ಜನ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿರುವುದು, ಬರೆದಿರುವುದನ್ನು ಓದಿದ ನನ್ನಂಥವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಶರಣನೂ ಕಬೀರದಾಸರೆಂದು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಭೀತ, ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನಲ್ಲೂ ಮಂಡಿಸುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವ ಮಂಟಪ ನೀಡಿತ್ತು. ಕೇವಲ ವೈಚಾರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅದನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಭಾಷಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೂಡಾ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಬಸವಣ್ಣನ ಈ ಮುಕ್ತ ವೈಚಾರಿಕ ಬದುಕಿನ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಎಂಥ್ರೋಪಾಲಜಿಕಲ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ನಾವುಗಳೆಲ್ಲ ಹೊಗಳುವುದು ಮಾತ್ರ ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಭಕ್ತಿ, ಗೌರವ ಎಂಬ ಹುಸಿನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ.
