Mimosa Pudica: ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಯಾಡಿಸಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ 'ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಮುನಿ' ಅಥವಾ 'ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳು' ಗಿಡದ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ನೆನಪಿದೆಯಾ? ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ 'ಮೈಮೋಸಾ ಪುಡಿಕಾ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಸಸ್ಯವು ನಾವು ಮುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮುದುಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಹಾಗೆ ನರಮಂಡಲ ಅಥವಾ ಮೆದುಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಮುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ 'ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಮುನಿ' ಗಿಡದ ಚಮತ್ಕಾರ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿ ತರೋದು. ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಸಸ್ಯದ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಗುಣಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಮೂಲ: ಈ ಸಸ್ಯವು ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಟಾಣಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ (Fabaceae) ಸೇರಿದೆ.
ರಚನೆ: ಇದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಡುವ ಸಣ್ಣ ಪೊದೆ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಹೂವುಗಳು ತಿಳಿ ನೇರಳೆ ಅಥವಾ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಣ್ಣ ಉಂಡೆಯಂತೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಥಿಗ್ಮೋನಾಸ್ಟಿ (Thigmonasty) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಸಿಗ್ನಲ್: ಎಲೆಗಳ ಬುಡದಲ್ಲಿ 'ಪಲ್ವಿನಸ್' (Pulvinus) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಜೀವಕೋಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಎಲೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಎಲೆಗಳ ಬುಡಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ.
ನೀರಿನ ಹೊರಹರಿವು: ಈ ಸಂಕೇತ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪಲ್ವಿನಸ್ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಅಯಾನುಗಳ ಜತೆಗೆ ನೀರು ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ (Osmosis). ಇದರಿಂದ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಎಲೆಗಳು ಮುದುಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಮತ್ತೆ ಅರಳುವಿಕೆ: ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲಾದಾಗಲೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಎಲೆಗಳು ಮುದುಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಸಸ್ಯಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಕೀಟಗಳು ತಿನ್ನಲು ಬಂದಾಗ ಎಲೆಗಳು ತಕ್ಷಣ ಮುದುಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಈ ಗಿಡವು ಒಣಗಿಹೋದಂತೆ ಅಥವಾ ಸತ್ತಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಜತೆಗೆ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದನ್ನು ತಿನ್ನದೆ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಕಲಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಕಲಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೀರಿನ ಹನಿ ಬೀಳುವುದು) ಪದೇ ಪದೇ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗಿಡದ ಬೇರು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಗಾಯ ಒಣಗಿಸಲು, ಚರ್ಮದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ರೆ, ಯಾವುದೇ ಆಯುರ್ವೇದ ಮನೆಮದ್ದು ಅಥವಾ ಔಷಧ ಬಳಸುವ ಮುಂಚೆ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯೋದು ತುಂಬಾನೇ ಮುಖ್ಯ.