Green Crackers : ದೀಪಾವಳಿ ಬಂತೆಂದರೆ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು, ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಸಂಭ್ರಮ ಹಾಗೂ ಪಟಾಕಿಗಳ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಭ್ರಮದ ನಡುವೆಯೇ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಿದರೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲವೇ? ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸ್ತಮಾ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಇವು ಸುರಕ್ಷಿತವೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು ಶೇ. 30ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಣಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿವೆ.
ಕೆಲವು ಹಾನಿಕಾರಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಬದಲಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ. ಆದರೆ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮುಕ್ತವಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದಾಗಲೂ PM2.5, PM10 ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು, ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನಂತಹ ಅನಿಲಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬಹುದು. ಈ ಕಣಗಳು ಉಸಿರಾಟದ ಮೂಲಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಿ ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ಎಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ.
ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ವಾಹನಗಳ ಹೊಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ಧೂಳು, ರಸ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು ಹಾಗೂ ಕಸ ಸುಡುವುದರಿಂದ ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಕಣಗಳು ಹರಡಲು ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಅವು ಭೂಮಿಯ ಸಮೀಪವೇ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೊಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಸಾವಿರಾರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಸಿದಾಗ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ಇದರಿಂದ ಕಣ್ಣು ಉರಿ, ಗಂಟಲು ಕೆರೆತ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈಗಾಗಲೇ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಅಪಾಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವವರ ಉಸಿರಾಟದ ನಾಳಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಕಾಯಿಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಉಲ್ಬಣಿಸಬಹುದು.
1. ಅಸ್ತಮಾ : ಆಸ್ತಮಾ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ನಾಳಗಳು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಅನಿಲಗಳು ಉಸಿರಾಟದ ನಾಳಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕೆಮ್ಮು, ಎದೆ ಬಿಗಿತ, ಉಬ್ಬಸ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವರಿಗೆ ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಎದುರಾಗಬಹುದು.
2. ಸಿಒಪಿಡಿ : ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆಯಾದ ಸಿಒಪಿಡಿ ಇರುವವರಿಗೆ ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೊಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಇದರಿಂದ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಫ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ತೀವ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಬಹುದು.
3. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್: ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ಕಫದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೊಗೆ ಇದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ನಿರಂತರ ಕೆಮ್ಮು ಹಾಗೂ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
4. ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟಿಷಿಯಲ್ ಲಂಗ್ ಡಿಸೀಸ್ : ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಉಸಿರಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹವರು ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ದೂರವಿರುವುದು ಅಗತ್ಯ.
5. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತೀವ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು: ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವವರು ಹಾಗೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ನೆರವು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವವರು ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೊಗೆಯಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು. ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಇವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.
ಮಕ್ಕಳ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಇನ್ನೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಉಸಿರಾಟದ ನಾಳಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ಪರಿಣಾಮ ಬೇಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೆಮ್ಮು, ಉಬ್ಬಸ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಮಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು. ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಕೂಡ ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೊಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಉತ್ತಮ. ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಎದೆ ಬಿಗಿತ, ನಿರಂತರ ಕೆಮ್ಮು, ತೀವ್ರ ಉಬ್ಬಸ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಪಡೆಯಬೇಕು.
ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ತಪ್ಪು. ಅದರಲ್ಲೂ ಈಗಾಗಲೇ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೊಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು.
ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪಟಾಕಿಗಳ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಸಂಭ್ರಮವಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವ ಹಬ್ಬ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಬಾರಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹೊಗೆರಹಿತ ಆಚರಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡೋಣ. ಏಕೆಂದರೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳ ಬೆಳಕು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆರೋಗ್ಯ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.