Diwali celebration : ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ರಾಮನ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶ ಅಥವಾ ನರಕಾಸುರನ ವಧೆಯ ನೆನಪಲ್ಲ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಥೆಯೂ ಈ ಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಮಹಾಬಲಿಗೂ ದೀಪಾವಳಿಗೂ ಇರುವ ನಂಟೇನು? ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಕಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಮನ ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಥೆ ಕೂಡ ಭಾರತೀಯ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ದಾನಶೂರ, ಪ್ರಜಾಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕಥೆ ಕೇಳಿದಾಗ ದೀಪಾವಳಿಯ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೂ ಅದರ ಸಂಬಂಧವೇನು ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ.
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಬಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ವಿರೋಚನನ ಮಗ. ಅಸುರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ ಆತ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಡಳಿತಗಾರ, ದಾನಶೂರ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತ ಬಯಸುವ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಆತನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸುಖ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ವರ್ಣನೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಮಹಾಬಲಿಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೇವತೆಗಳು ಆತಂಕಗೊಂಡರು ಎಂಬುದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ. ಆಗ ದೇವತೆಗಳ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ವಿಷ್ಣು ವಾಮನ ಎಂಬ ಕುಬ್ಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಯ ಯಾಗಶಾಲೆಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಯಾಗವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಷ್ಣು ಆತನ ಬಳಿ ದಾನ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ತನಗೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವಷ್ಟು ಭೂಮಿ ನೀಡುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿ ಇದೊಂದು ಸಣ್ಣ ಬೇಡಿಕೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ದಾನ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.ಆದರೆ ವಾಮನನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾಗಿ ಬೃಹತ್ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ, ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲು ಜಾಗವಿಲ್ಲದಾಗ ಮಹಾಬಲಿ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನೇ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ. ವಾಮನನು ಆತನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಪಾತಾಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ.ಆದರೆ ಮಹಾಬಲಿಯ ಭಕ್ತಿ, ದಾನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರೀತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ವಿಷ್ಣು ಆತನಿಗೆ ವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ದೀಪಾವಳಿಗೂ ಯಮನಿಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಸಾವಿನ ಭಯ ದೂರ ಮಾಡುವ ದೀಪದ ಹಿಂದಿದೆ ರೋಚಕ ಕಥೆ! Diwali celebration
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.ದೀಪಾವಳಿಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ನಂತರ ಬರುವ ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯಮಿಯನ್ನು ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ರಂಗೋಲಿ ಬಿಡಿಸಿ, ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯು ಮಹಾಬಲಿಯ ದಾನಶೀಲತೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಬಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹಾರೈಸಲಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ರಾಜನಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಜನರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಸಾರುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ದೀಪಾವಳಿಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯ ಮೂಲಕ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ನೆನಪು ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ರಾಮನ ವಿಜಯ, ನರಕಾಸುರನ ಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆಯ ಕಥೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೂ ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.