- ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಶೇ. 20 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಲಸಂಧಿ
- 33 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲದ ಹಾರ್ಮುಜ್ನಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ಗಡಿಗಳ ಸಂಘರ್ಷ
- ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಟೋಲ್ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲು ಇರಾನ್ ಸಿದ್ಧತೆ
- ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಕಿಡಿ
ಟೆಹ್ರಾನ್: ಜಾಗತಿಕ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 33 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಜಲಮಾರ್ಗ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗತಿಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದರೆ ನೀವು ನಂಬಲೇಬೇಕು. ಅದುವೇ 'ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ' (Strait of Hormuz). ಸದ್ಯ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗವು ಈಗ ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಾದಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕುವ 'ಡೆತ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್' ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ಏನಿದು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ವಿವಾದ?
ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕ ವಿಧಿಸಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಈಗ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಮೋಡ ಕವಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 4 ರಿಂದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಈ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವುದಾಗಿ ಇರಾನ್ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಡಗುಗಳಿಂದ 'ಟೋಲ್ ತೆರಿಗೆ' (Toll Tax) ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಇರಾನ್ ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.
ವಿಶ್ವದ ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ತೈಲ ಇಲ್ಲೇ ಸಾಗಬೇಕು!
ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 20 ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಈ ಕಿರಿದಾದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಇರಾನ್, ಯುಎಇ, ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ನಂತಹ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಜೀವನಾಡಿ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇರಾನ್ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ದಿಗ್ಬಂಧನಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಪೆಟ್ರೋಲ್-ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಗಳು ಗಗನಕ್ಕೇರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ತಲೆದೋರಲಿದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ? ಇರಾನ್ ವಾದವೇನು?
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಕರಾವಳಿ ದೇಶವು ತನ್ನ ತೀರದಿಂದ 12 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ (ಸುಮಾರು 22 ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಮಾತ್ರ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲ' (Territorial Waters) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಹೋಗಿದೆ. ಜಲಸಂಧಿಯ ಅಗಲ ಕೇವಲ 33 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇರಾನ್ನ 12 ಮೈಲು ಹಾಗೂ ಒಮಾನ್ನ 12 ಮೈಲು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನೇ ದಾಳವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಇರಾನ್, ಹಡಗುಗಳು ತನ್ನ ಜಲಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕವೇ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ತನಗೆ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಒಮಾನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ಪಾತ್ರವೇನು?
ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ಹೇಗೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ಹಕ್ಕು ಒಮಾನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗಳಿಗೂ ಇದೆ.
ಒಮಾನ್: ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆಳವಾದ ಸಮುದ್ರದ ಭಾಗವು ಒಮಾನ್ನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಮಾನ್ ತನ್ನನ್ನು ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ 'ದ್ವಾರ' ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಮಧ್ಯದ ರೇಖೆಯ ತತ್ವ (Median Line Principle): ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮದಂತೆ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮುದ್ರ ಅಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರೇಖೆ ಎಳೆದು ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಇರಾನ್ಗೆ ಸೇರಿದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಒಮಾನ್ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದೇ ದೇಶವು ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ 'ಅಪಾಯಕಾರಿಯಲ್ಲದ' ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇರಾನ್ ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ಕಡಲ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಠಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಏನು ಪರಿಣಾಮ?
ಭಾರತವು ತನ್ನ ತೈಲ ಆಮದಿನ ಬಹುಪಾಲು ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಯವೂ ಕೂಡ ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿಯಲು ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಸದ್ಯ ಅಮೆರಿಕವು ಇರಾನ್ನ ಈ ದಿಗ್ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಫೋಟಕ ಹಂತ ತಲುಪಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ವಿವಾದವಾಗಿ ಶುರುವಾದ ಇರಾನ್-ಅಮೆರಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಈಗ 'ಸಮುದ್ರ ಯುದ್ಧ'ವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ನ ಈ ಮೊಂಡುತನ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮನೆಮಾಡಿದೆ,(ಏಜೆನ್ಸೀಸ್).