Horse Sleep (ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ)
- ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಕುದುರೆಯು ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಗೆ(Horse Sleep) ಜಾರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀರಾ?
- ಅವು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳದೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ?
- ಮನುಷ್ಯರು ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಆಳವಾದ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದಂತೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು: ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಕುದುರೆಯು ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಗೆ(Horse Sleep) ಜಾರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಾ? ಇದು ಕೇವಲ ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಜೀಬ್ರಾಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿದ್ರೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ನಿದ್ರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಅವು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳದೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ? ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರಾಣಿವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ರೋಚಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿವೆ.
ನಿದ್ರೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ದೈಹಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ. ಮನುಷ್ಯರು ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಆಳವಾದ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದಂತೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಕುದುರೆಗಳ ನಿಂತ ನಿದ್ರೆಯು ಅವುಗಳ ವಿಕಾಸ, ಶರೀರ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.
ಕುದುರೆಗಳ ನಿಂತ ನಿದ್ರೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಹಸ್ಯವೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ರಚನೆ. ಇದನ್ನು 'ಸ್ಟೇ-ಅಪ್ಯಾರಟಸ್' (Stay-Apparatus) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವುಗಳ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕುದುರೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸದೆ ಲಾಕ್ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೊಣಕೈ ಲಾಕ್ ಆಗುವಂತೆ, ಕುದುರೆಗಳ ಕಾಲುಗಳು ಸಹ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 'ಲಾಕ್' ಆಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ.
ಈ ಸ್ಟೇ-ಅಪ್ಯಾರಟಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಧಾನ ಹೀಗಿದೆ:
ಪೇಟೆಲ್ಲಾ (Patella) ಲಾಕಿಂಗ್: ಕುದುರೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪೇಟೆಲ್ಲಾ (ಮೊಣಕಾಲಿನ ಚಿಪ್ಪು) ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಗಮೆಂಟ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಲಾಕ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸಡಿಲತೆ: ಕಾಲುಗಳು ಲಾಕ್ ಆದ ನಂತರ, ಕುದುರೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ನಾಯುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರಮ ನೀಡದೆ ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ನಾಯುಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳ ಬೆಂಬಲ: ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳ ಲಾಕಿಂಗ್ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕುದುರೆಗಳು ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ನಿದ್ರಿಸಬಹುದು, ತಮ್ಮ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ
ಕುದುರೆಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಿಂಹಗಳು, ತೋಳಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಿರಂತರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ನಿದ್ರಿಸುವುದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ವೇಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ: ಪರಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಮಲಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ನಿದ್ರಿಸುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯದ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕ ತಕ್ಷಣ ಅವುಗಳು ಮಿಂಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮೂಹ ನಿದ್ರೆ: ಕುದುರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಕೆಲವು ಕುದುರೆಗಳು ಎಚ್ಚರವಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಹಿಂಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮಲಗಿದರೆ ಅಪಾಯ: ಕುದುರೆಗಳು ಮಲಗಿದಾಗ, ಅವುಗಳು ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ ಸುಲಭ ತುತ್ತಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕುದುರೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಲಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?
ಇಲ್ಲ, ಕುದುರೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ನಿದ್ರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳು ನಿಂತುಕೊಂಡೇ 'ಲಘು ನಿದ್ರೆ' ಅಥವಾ 'ಆಳವಲ್ಲದ ನಿದ್ರೆ' (Slow-Wave Sleep - SWS) ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಆಳವಾದ ನಿದ್ರೆಗಾಗಿ (Rapid Eye Movement Sleep - REM sleep) ಅವುಗಳು ಮಲಗಲೇಬೇಕು. REM ನಿದ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇ-ಅಪ್ಯಾರಟಸ್ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕುದುರೆಗಳು ದಿನಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಕನಿಷ್ಠ 20 ರಿಂದ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಮಲಗಿ ಆಳವಾದ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
REM ನಿದ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗುವ ಅಗತ್ಯ ಏಕೆ?
ಮಾನಸಿಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿ: REM ನಿದ್ರೆಯು ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸ್ನಾಯುಗಳ ಮರುಪೂರಣ: ಸ್ನಾಯುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮಲಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಆದರೆ, ಕುದುರೆಗಳು ಮಲಗಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭೀತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವುಗಳು ಹಿಂಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುತ್ತವೆ, ಸುತ್ತಲೂ ಇತರ ಕುದುರೆಗಳು ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.
ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನಿದ್ರೆ
ಕುದುರೆಗಳಂತೆ, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀಬ್ರಾಗಳು ಸಹ ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ನಿದ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆನೆಗಳು ಸಹ ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳನ್ನು 'ಲಾಕ್' ಮಾಡುವಂತಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಕಸಿತಗೊಂಡಿರುವ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನಿದ್ರೆಯ ತಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಕುದುರೆಗಳು ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ನಿದ್ರಿಸುವುದು ಅವುಗಳ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಪಂಚದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ,(ಏಜೆನ್ಸೀಸ್)