ನವದೆಹಲಿ: ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮಗ್ಗುಲನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು ಇದೀಗ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಅಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಆಚೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕು ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಆತ್ಮಕಥನ 'Belonging: A Journey of Love' ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕ ಶಶಿ ತರೂರ್ ಅವರು ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಪ್ರೀತಿ, ಕುಟುಂಬ, ನೋವು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರ ಆತ್ಮಕಥನವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪುಸ್ತಕದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲೇ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಬರಹ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ರಾಜಕೀಯವು ಕೇವಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆನಪುಗಳ ಕಥೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿಯ ಪೀಡ್ಮಾಂಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಯುವತಿ ಹೇಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತರು ಎಂಬುದೇ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಕಥನ.
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ತಂದೆ ಸ್ಟೆಫಾನೊ ಮೈನೊ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬವು ವಿದೇಶಿ ಸೊಸೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿರೋಧಿಸಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅವರ ಮದುವೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಅವರ ತಂದೆಯೇ. ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೂ ಅವರು ಹಾಜರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಳಿಕ ಕಳುಹಿಸಿದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ಯಾವಾಗಲೂ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪತ್ರ ಸೋನಿಯಾ ಅವರನ್ನು ಭಾವುಕರನ್ನಾಗಿಸಿತ್ತು.
ಆದರೆ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಸ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಿತು. ದೆಹಲಿಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕುಟುಂಬದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಶಿಸ್ತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಕ್ರಮೇಣ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾದರು.
ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ 1969ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ಸಾವಿನ ಘಟನೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅವಧಿಗೂ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಮೊದಲೇ ಜನಿಸಿದ್ದ ಮಗುವನ್ನು ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಸೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ರಾಜೀವ್ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಗುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮರುದಿನವೇ ಮಗು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದು ದಂಪತಿಗೆ ತೀವ್ರ ಆಘಾತ ನೀಡಿತ್ತು.
ಮಗುವಿನ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಮಗುವಿನ ದೇಹವನ್ನು ನದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೋನಿಯಾ ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜೀವ್ ಮತ್ತು ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಮೆಹ್ರೌಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಫಿರೋಜ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ತೋಟದ ಮನೆಯ ಬೌಗೆನ್‌ವಿಲ್ಲಾ ಗಿಡದ ಕೆಳಗೆ ಮಗುವನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪನ್ನೂ ಅವರು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಎಂದರೆ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ನಾಯಕಿ, ಉಕ್ಕಿನ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಣವೇ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಸೋನಿಯಾ ಅವರ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಳಜಿಯುಳ್ಳ ತಾಯಿ, ಪ್ರೀತಿಯ ಅಜ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಿಡುಕಿನ ಸ್ವಭಾವದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಮೊದಲ ಮೊಮ್ಮಗನ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದ್ದರು. ಮಕ್ಕಳ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಭಾವುಕ ಮುಖವನ್ನು ಸೋನಿಯಾ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಅವರ ಕೋಣೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ಅವರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುಪಿಎ-2 ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಹಲವು ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದಂತೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲ. 2010ರಲ್ಲಿ ಸ್ತನದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಡ್ಡೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಮತ್ತು 2011ರಲ್ಲಿ ಮೇದೋಜ್ಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ರೋಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದರೆ ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿವರಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂಬ ಕಾರಣವೂ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
1975ರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು 1991ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಸೋನಿಯಾ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರು, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮೂಲತಃ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದ ನಾಯಕಿ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಬಳಿಕ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯಲು ಬಯಸಿದ್ದ ಸೋನಿಯಾ, ಕೊನೆಗೆ 1998ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. 2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2010ರಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾಜಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಲಹೆಗಾರ ಸಂಜಯ್ ಬಾರು ಅವರ The Accidental Prime Minister ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸೋನಿಯಾ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಮೌನ ವಹಿಸಿರುವುದನ್ನೂ ಶಶಿ ತರೂರ್ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, 'Belonging: A Journey of Love' ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರ ನೆನಪುಗಳ ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ದೇಶವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರ ಬದುಕು, ಕುಟುಂಬದ ಸಾವು-ನೋವುಗಳು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ನೆಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜಕೀಯದ ಆಚೆಗೆ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಶಶಿ ತರೂರ್ ಅವರ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಾರವಾಗಿದೆ.