ಪಾಕಿಸ್ತಾನ: (pakistan) ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಸಮಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು ದೇಶವನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ ಅಸಿಮ್ ಮುನೀರ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾಸಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಈ ವಲಸೆಯನ್ನು "ಬ್ರೈನ್ ಡ್ರೈನ್" (ಪ್ರತಿಭೆಯ ಸೋರಿಕೆ) "brain drain"ಎನ್ನುವ ಬದಲು "ಬ್ರೈನ್ ಗೇನ್" (ಪ್ರತಿಭೆಯ ಗಳಿಕೆ) " brain gain"ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು. ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದವರು ಅಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದಿಸಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಣ (Remittances) ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಉದ್ಯೋಗ ಬ್ಯೂರೋದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬಂದ ವೃತ್ತಿಪರರ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.
ವೈದ್ಯರು: 5,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು
ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರು: 13,000 ಜನರು
ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು: 11,000 ಜನರು
ಒಟ್ಟಾರೆ 2024 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 7.27 ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು 2025 ರ ನವೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ 6.87 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾರೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಜಿ ಸೆನೆಟರ್ ಮುಸ್ತಫಾ ನವಾಜ್ ಶೇಖರ್ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯ ಸುಧಾರಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿಶ್ವದ 4 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ವತಂತ್ರೋದ್ಯೋಗಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ಥಗಿತದಿಂದಾಗಿ ದೇಶವು 1.62 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು 2.37 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೆಚ್ಚಳ
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿದೇಶಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2024 ರಲ್ಲಿ 7,27,381 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳು ವಿದೇಶಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 6,87,246 ಜನರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2011 ಮತ್ತು 2024 ರ ನಡುವೆ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ದಾದಿಯರ ವಲಸೆಯೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ. 2011 ಮತ್ತು 2024 ರ ನಡುವೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ದಾದಿಯರ ವಲಸೆಯಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾಗಿ 2,144% ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಈ ವರ್ಷವೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಹದಗೆಡುತ್ತಿದೆ. ಹಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ಸೇನೆಯ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಸಿಮ್ ಮುನೀರ್ ಅವರನ್ನು ದೇಶದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಧಿಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ, ಹರಮಾಣು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಮುನೀರ್ ಅವರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಶಹಬಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಸರ್ಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೂಲಸೌಕಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದುಬ್ಬರ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ರಾಜಕೀಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ದುರ್ಬಲ ಆಡಳಿತ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೀವನ, ಸಂಬಳ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆಯಿಂದಲೂ ಅವರು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.