ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 90 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಆಪ್, ತನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಸದಾ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಆಪ್ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧ ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿವೆ. ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ನಂಥ ಫೀಚರ್ಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಮಾತ್ರ ಏಕೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ? ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳೇನು ಮತ್ತು ಯಾವೆಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ನೀಟ್-ಯುಜಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 69ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಆಪ್ ಮೇಲೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ಎನ್ಟಿಎ) ಪ್ರಮುಖ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಎಸಗುವ ದೊಡ್ಡ ಜಾಲಗಳು ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ಗಳನ್ನು ತೆರೆದು, ನಕಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ದೇಶದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಾನೆಲ್ಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಜಾಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ, ಸರ್ಕಾರ ಕೊನೆಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಇಡೀ ಆಪ್ಅನ್ನೇ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಹಳೆಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಎಡಿಟ್ ಮಾಡುವ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಸಂಸ್ಥೆ ತಾನು ಕೇವಲ ಒಂದು ತಟಸ್ಥ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾರೋ ಮಾಡುವ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ಹೊಣೆ ಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪು ಎಂಬುದು ಅದರ ನಿಲುವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಾಗತಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ತನ್ನ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಚಾನೆಲ್ಗಳನ್ನು ಡಿಲೀಟ್ ಮಾಡಲು ಅದು ಈಗ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎಐ) ಮತ್ತು ಮಾಡರೇಶನ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಪಿಎನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಸರ್ವರ್ಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಸುಲಭದ ಮಾತಾಡಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.
ಮೆಟಾ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದರಿಂದ ವಂಚಕರು ಹಾಗೂ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ಅನಾಮಧೇಯತೆ: ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಬಹುದು. ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಯೂಸರ್ನೇಮ್ ಬಳಸಿ ಚಾಟ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಪರಾಧಿಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಗುರುತನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಇದು ಸುಲಭ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಬೃಹತ್ ಚಾನೆಲ್ಗಳು, ಗ್ರೂಪ್ಗಳು: ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ನಲ್ಲಿ ಗ್ರೂಪ್ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಮಿತಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಾನೆಲ್ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 2 ಲಕ್ಷದವರೆಗೂ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಾದ ಗ್ರೂಪ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ.
ದೊಡ್ಡ ಫೈಲ್ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಂಪ್ರೆಷನ್ ಇಲ್ಲದೆ ಸಿನಿಮಾ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಪಿಡಿಎಫ್ಗಳು, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ಗಳು ಮುಂತಾಗಿ 2ಜಿಬಿವರೆಗಿನ ದೊಡ್ಡ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಚಿತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಪೈರಸಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ವರದಾನ.
ಮೆಸೇಜ್ ಎಡಿಟಿಂಗ್ ಫೀಚರ್: ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವಾಗಿದೆ. ವಂಚಕರು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಹಳೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಎಡಿಟ್ ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಅಸಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪಿಡಿಎಫ್ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸಂದೇಶದ ಹಳೆಯ ಸಮಯ (ಟೈಮ್ ಸ್ಟಾಂಪ್) ಹಾಗೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಪೇಪರ್ ಲೀಕ್ ಆಗಿದೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಮೇಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಸಹಕಾರ: ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಪಾವೆಲ್ ಡುರೊವ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಡೇಟಾ ಅಥವಾ ಲಾಗ್ಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ನಡುವಿನ ತೀವ್ರ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳು, ಆನ್ಲೈನ್ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳು, ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಇಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳು ದುರುಪಯೋಗ ಆಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷೇಧ ದೇಶದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಆಪ್ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ರಾಜಕೀಯ ದಂಗೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿವೆ.
ಚೀನಾ (2015ರಿಂದ): ಚೀನಾ ತನ್ನ ಕಠಿಣ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೆನ್ಸಾರ್ಶಿಪ್ ಭಾಗವಾಗಿ 2015ರಲ್ಲೇ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತರಾಗಲು ಈ ಆಪ್ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಚೀನಾದ ಆರೋಪವಾಗಿತ್ತು.
ಇರಾನ್ (2018 ರಿಂದ): ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರಿ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆದಾಗ, ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಮೂಲಕವೇ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಇರಾನ್ ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು.
ರಷ್ಯಾ (2018-2020): ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಸ್ಥಾಪಕರ ತಾಯ್ನಾಡಾದ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಎನ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಕೀಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಪಾವೆಲ್ ಡುರೊವ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ರಷ್ಯಾ ಇದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬಳಕೆದಾರರು ವರ್ಚುವಲ್ ಪ್ರೊಟೋಕಾಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (ವಿಪಿಎನ್) ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದ ನಿಷೇಧ ವಿಫಲವಾಗಿ, 2020ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಸರ್ಕಾರವೇ ಈ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು.
ಬ್ರೆಜಿಲ್ (2022-23): ದೇಶದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಹರಡುವುದು ಮತ್ತು ನವ-ನಾಜಿ ಗುಂಪುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದ ಕಾರಣ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಫ್ರಾನ್ಸ್ (2024): ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಮಾರಾಟ, ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ವಂಚನೆ ಮುಂತಾದ ಅಪರಾಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಹಕರಿಸದ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಸಿಇಒ ಪಾವೆಲ್ ಡುರೊವ್ ಅವರನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು.