ವಹಿಸು ಕೆಲಭಾರಗಳ; ಸಹಿಸು ಕೆಲ ನೋವುಗಳ |
ಪ್ರಹರಿಸರಿಗಳನನಿತು ಯುಕ್ತಗಳನರಿತು ||
ಮಹಿಯ ನಾಟಕದಿ ನೀಂ ಮನಸಿಟ್ಟು ಕುಣಿಕುಣಿದು |
ವಿಹರಿಸಾತ್ಮಾಲಯದಿ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ||
‘ಕೆಲ ಭಾರಗಳನ್ನು ವಹಿಸು. ಕೆಲವು ನೋವುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸು. ಶತ್ರುಗಳ ಜತೆ ಯುಕ್ತವನ್ನರಿತು ವ್ಯವಹರಿಸು. ಭೂಮಿಯ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ಕುಣಿದು ಆತ್ಮವೆಂಬ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸು’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಈ ಕಗ್ಗ.
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಭವಿತವ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಹಲವು ಕನಸು-ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರಾದರೂ ಅವೆಲ್ಲ ಈಡೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದುಕು ಬಂದಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಸೋಲದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು. ಇಹದ ಬದುಕಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾರ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಲೇಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲವಾದದ್ದು ಆತ್ಮ. ಅದು ಜೀವದೆಶೆ ಪಡೆದು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೂ ಉಂಟು. ಪೂರ್ಣತ್ವವನ್ನು ಸೇರಲು ಬೇಕಾದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಚಯಿಸಿ, ಕರ್ಮದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯ ಬದುಕು ನೆರವಾಗುಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಷ್ಟ, ನೋವು, ನಿರಾಶೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಯಮದಿಂದ ಎದುರಿಸುವುದೇ ನೈಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.
ಲೋಕಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಹಗೆತನ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ, ತಿರಸ್ಕಾರದ ನಡತೆಗಳು ಸಹಜವಾದರೂ ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಯುಕ್ತ ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಕೋಪದ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಮತ್ತು ರಾಗ-ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತವು ಪ್ರತಿ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನೂ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶತ್ರುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಶತ್ರುಭಾವವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವನಸಂಗ್ರಾಮದಿಂದಾಗಿ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಜೀವರುಗಳೆಲ್ಲ ಭೂಮಿಯೆಂಬ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುವ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು. ಸೂತ್ರಧಾರಿಯಾದ ವಿಧಾತನು ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದೇ ನಿನ್ನೆ-ಇಂದು-ನಾಳೆಗಳ ನಾಟಕವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಇಚ್ಛೆ ಏನು ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಸೂತ್ರದ ಗೊಂಬೆಗಳಂತೆ ಕುಣಿಯುವುದಷ್ಟೇ ಜೀವರ ಕರ್ತವ್ಯ. ಭಾವೋದ್ವೇಗಕ್ಕೆ, ಇಂದ್ರಿಯಾಭಿಲಾಷೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗದೆ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆತ್ಮಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ನೆಲೆ-ಬೆಲೆಯನ್ನರಿತು, ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠನಾಗಿರುತ್ತ, ಆತ್ಮವೆಂಬ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.