ಇರಾನ್ನಿಂದ ಯುರೇನಿಯಂ ಪಡೆದೇ ತೀರುವುದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಇರಾನ್ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಆರೋಪಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಇರಾನ್ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹದ ದೊಡ್ಡ ಖಜಾನೆ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿವೆ. ಇರಾನ್ ಇಷ್ಟೊಂದು ಯುರೇನಿಯಂ ಎಲ್ಲಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ? ಯುರೇನಿಯಂ ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಗೆ ಕಂಟಕವಾಗಬಹುದೇ? ಅಮೆರಿಕ ಇದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದೇ? ಈ ಕುರಿತಾದ ಅವಲೋಕನ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಇರಾನ್ನ ಯುರೇನಿಯಂ ದಾಸ್ತಾನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೆರಿಕ ಮುಂದಾಗಿರುವುದು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದೆ (Enrichment). ಇದುವೇ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾದ 90% ಶುದ್ಧತೆಯ ಯುರೇನಿಯಂ ಪಡೆಯುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕವು ಇರಾನ್ನ ಈ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಹಲವಾರು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದೆ.
ಇರಾನ್ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ ಬಳಿ 440 ಕೆ.ಜಿ.ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು 60% ಶುದ್ಧತೆಯ ಯುರೇನಿಯಂ ಇದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಸಲು 90% ಶುದ್ಧತೆಯ ಯುರೇನಿಯಂ ಬೇಕು. ಆದರೆ 60% ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ 90% ತಲುಪಲು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಸಾಕು. ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ 440 ಕೆ.ಜಿ. ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಬಳಸಿ 9ರಿಂದ 10 ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. 20% ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಶುದ್ಧತೆಯ ಯುರೇನಿಯಂ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾವಿರಾರು ಕೆ.ಜಿಗಳಷ್ಟಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕ ಹೇರಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ಇರಾನ್ ಈ ಯುರೇನಿಯಂ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ‘ನೀವು ನಿರ್ಬಂಧ ಸಡಿಲಿಸದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಸತತವಾಗಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇರಾನ್ನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ದಾಳಿಯಿಂದಲೂ ಅಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇರಾನ್ ತನ್ನ 60% ಶುದ್ಧತೆಯ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವುದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೇಳಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕವು ಇಡೀ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಸಾಗಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಯುರೇನಿಯಂ ‘ಖಜಾನೆ’ ಇರಾನ್ ಪಾಲಿಗೆ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಪಾಲಿಗೆ ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್ನಂತಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ದಿಗ್ಬಂಧನ
ಇರಾನ್ನ ತೈಲ ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಮೂಲಕ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಣ ವ್ಯಯಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಅಮೆರಿಕದ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಮಾಣು ಕಾವಲು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ’ (IAEA) ಮೂಲಕ ಇರಾನ್ನ ಪರಮಾಣು ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಗಾ ಇರಿಸಲು ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವ 60% ಶುದ್ಧತೆಯ ಯುರೇನಿಯಂ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸದಿರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳೂ ಇವೆ, ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಿಲ್ಲ. ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಇರಾನ್ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೆ ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕ ಇಸ್ರೇಲ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತಿರುವುದರಿಂದ ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೆ. ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳು ಇರಾನ್ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿರುವುದು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕಠಿಣವಾದರೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಹೇಗೆ?
ಇರಾನ್ ತನ್ನ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಸುಧಾರಿತ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್ಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಐಆರ್-6ನಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಇವು ಹಳೆಯ ಯಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ (ಐಆರ್-1) ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ನೂರಾರು ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ‘ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್’ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಫೋಡೋ ಮತ್ತು ನಟಾಂಜ್ ಅಣುಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹೊಸ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಅಥವಾ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪರ್ವತಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಆಳವಾದ ಸುರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇರಾನ್ ಈ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಟೆಹ್ರಾನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗೆ ಇಂಧನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಐಸೋಟೋಪ್ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನವೇನು?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಜಾದುಗುಡ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ತುಮ್ಮಲಪಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಜಕಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಂತಹ ದೇಶಗಳಿಂದ ಯುರೇನಿಯಂ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು 500 ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕದ ಮುಂದಿರುವ ಹಾದಿ
ಅಮೆರಿಕದ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತವು ‘ಗರಿಷ್ಠ ಒತ್ತಡ ತಂತ್ರ’ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಇರಾನ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಸಿದು, ಮಾತುಕತೆಗೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಯುರೇನಿಯಂ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅಮೆರಿಕದ ಪಣವಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಪರಮಾಣು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಅಮೆರಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಇರಾನ್ ಇದಕ್ಕೆ ಮಣಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ರಷ್ಯಾ-ಚೀನಾದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಈಗಿನ ಕುತೂಹಲ.
ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ
ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅದರ ಶುದ್ಧೀಕರಣವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಇಂಧನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಲಾಭದಾಯಕವೋ, ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು 90%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಯಾವುದೇ ದೇಶವು ಅಲ್ಪ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ‘Breakout Time’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುರೇನಿಯಂ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಹರಿತದ ಕತ್ತಿ. ಅದನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಿದರೆ ವರದಾನ, ಆದರೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದರೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಪಾಯ. ಯುರೇನಿಯಂ ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದರೆ ವಿಕಿರಣ ಸೋರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಿ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಕಿಡ್ನಿ ವೈಫಲ್ಯದಂತಹ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಯುರೇನಿಯಂ ದಾಸ್ತಾನು ಇರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾದರೆ, ಈ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಕೈಸೇರುವ ಭೀತಿ ಇರುತ್ತದೆ.