ಇರಾನ್: ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸಾಗಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ (Strait of Hormuz) ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತೆ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾ ನಿರ್ಬಂಧ (naval blockade) ಮುಂದುವರಿದರೆ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇರಾನ್ ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.
ಇರಾನ್ ಸಂಸತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಬಾಘರ್ ಘಾಲಿಬಾಫ್ ಅಮೆರಿಕದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕುತ್ತಾ, “ಬ್ಲಾಕೇಡ್(ಅಮೆರಿಕ ದಿಗ್ಬಂಧನ) ಮುಂದುವರಿದರೆ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲ್ಲ” ಎಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಹೇಳಿಕೆ, ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಟ್ರಂಪ್, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಅಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಇರಾನ್ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು “ಸತ್ಯವಲ್ಲ” ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್–ಲೆಬನಾನ್ ನಡುವೆ ನಡೆದ ceasefire ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನೌಕೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ತೆರವು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇರಾನ್, ನೌಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೂ ಮಧ್ಯೆ, ಅಮೆರಿಕ ತನ್ನ ನೌಕಾ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಬಂಧವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇರಾನ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಗಣೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತೀವ್ರ ಚಿಂತೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಸುಮಾರು 20% ತೈಲ ಸಾಗಾಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಸ್ಥಿತಿ “ಸಾವಕಾಶ ಶಾಂತಿ” (fragile calm) ಯಲ್ಲಿದೆ. ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಸಾರಿಗೆ, ವಿಮಾ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಅಮೆರಿಕ–ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರಾನ್ ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿ, ಯುರೋಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭದ್ರತೆ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ನಾಯಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಸದ್ಯ “ತೆರೆದಿರುವುದಾದರೂ ಅಪಾಯದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ” ಇದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಈ ಜಲಮಾರ್ಗ ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಬಹುದು,(ಏಜೆನ್ಸೀಸ್).