ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಮರವೊಂದಿತ್ತು. ಹಣ್ಣು ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರ ಅನೇಕ ಪಶುಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಬಿಡಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕಪಿಯೂ ಒಂದಿತ್ತು. ಕೆಳಗಿಳಿದರೆ ಮಧುರವಾದ ಜಲ. ಮರ ಹತ್ತಿದರೆ ಮಧುರವಾದ ಫಲಗಳನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತ ಕಾಲವನ್ನು ಸುಖಮಯವಾಗಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಳಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಯೊಂದು ಸಪರಿವಾರವಾಗಿ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲ ಉರುಳುತ್ತ ಮೊಸಳೆಗೂ ಕಪಿಗೂ ಗಾಢವಾದ ಮೈತ್ರಿ ಬೆಳೆದುಹೋಯಿತು. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅವರ ಹರಟೆ ಮುಗಿದು ಮೊಸಳೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವಾಗ ಕಪಿಯು ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಹಣ್ಣನ್ನು ಮೊಸಳೆಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಹಣ್ಣು ಮೊಸಳೆಯ ಹೆಂಡತಿಗೆ ತುಂಬ ಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ದುರಾಸೆಗೆ ಇಳಿದ ಅದು ಗಂಡನಿಗೆ ದುಷ್ಟವಾದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಈ ಮರ ನಮ್ಮ ಶರೀರವೇ ಆಗಿದೆ. ಮರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮಧುರವಾದ ಜೀವನ ಫಲವಿದೆ. ಮನವೆಂಬ ಮರ್ಕಟವು ಈ ಆನಂದಮಯವಾದ ಒಂದು ಅನುಭವದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಯಮ, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ತಪಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ಫಲ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮನಮರ್ಕಟ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾಖೆಯಿಂದ ಶಾಖೆಗೆ ಹಾರುವುದು, ಚಂಚಲತೆಯಿಂದ ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸುವುದು ಇದರ ಸ್ವಭಾವ. ಮೊಸಳೆಯಂತಿರುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೈತ್ರಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅತೃಪ್ತವೇ. ದುರಾಸೆಯೇ ಇವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ. ಮರದ ಮೇಲಿರುವ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯೆಂಬ ಫಲ ಮಾತ್ರ ಬೇಕು, ಆದರೆ ಚಾಪಲ್ಯ ಬಿಡಲಾರವು. ಮರವನ್ನು ಹತ್ತುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೊಳಚೆ ಯಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಮಧುರವಾದ ಫಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಆಸೆ. ನಾಲಿಗೆಯ ಚಾಪಲ್ಯ, ಕೇಳಬಾರದ್ದನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು, ಬೇಡದ್ದನ್ನು ನೋಡಬೇಕು- ಇವು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ವಭಾವ. ಮನವು ಇವುಗಳಿಗೆ ಸೋತರೆ ಸರ್ವನಾಶ ಕಾದಿದೆ. ಆತ್ಮನಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಜೀವನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳ ಸೂತ್ರವೇ ಈ ಕಥೆಯ ಅಂತರಾರ್ಥವಾಗಿದೆ.
(ಲೇಖಕರು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಐಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು)
