ಬದುಕು ವರ್ಷಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಲ್ಲ, ಅದು ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉಸಿರಾಟದ ಲಯ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೌನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡರೆ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ಗುಟ್ಟು ನಮಗೆ ನಮ್ಮದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುವಕ ರವಿಗೆ ದಿಢೀರ್ ದಣಿವಾದಂತಾಯಿತು. ಹೃದಯದ ಬಡಿತ ಏರಿತ್ತು, ಉಸಿರಾಟ ಬಿರುಸಾಗಿತ್ತು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಆಮೆಯೊಂದು ಅತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವ ಆತುರವಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಆತಂಕವಿಲ್ಲ. ರವಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಯಿತು. ನೂರಾರು ವರ್ಷ ಬದುಕುವ ಆಮೆಯ ನಿರುದ್ವಿಗ್ನತೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು? ಉತ್ತರ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು: ಅದರ ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಉಸಿರಾಟ.
ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ನಿಯಮ ನಮಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಸಿರಾಟದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
ಆಮೆ ಮತ್ತು ಆನೆ: ಆಮೆ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 3 ರಿಂದ 4 ಬಾರಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಆನೆಯ ಉಸಿರಾಟವೂ ಅತಿ ನಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಆಳ, ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅದು ದೀರ್ಘಾಯುಷಿ. ಮೊಲ ಮತ್ತು ಇಲಿ: ಇವುಗಳ ಉಸಿರಾಟ ಅತಿ ವೇಗ. ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಚಡಪಡಿಸುವ ಈ ಜೀವಿಗಳ ಆಯಸ್ಸು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳು.
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ನಮಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಉಸಿರಾಟದ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ಆಯಸ್ಸು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ; ಉಸಿರು ನಿಧಾನವಾದಷ್ಟೂ ಬದುಕು ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಜನ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆನ್ನಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಒತ್ತಡದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಉಸಿರಾಡುವುದನ್ನೇ ಮರೆತಿದ್ದೇವೆ! ಹೌದು, ನಾವು ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಬದುಕಿರಲು ಬೇಕಾದ ಅರೆಬರೆ ಉಸಿರಾಟ. ಅತಿಯಾದ ಚಿಂತನೆ, ಉದ್ಯೋಗದ ಪೈಪೋಟಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಜಾಗೃತವಾಗಿ ‘ವೇಗದ ಉಸಿರಾಟ’ಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿವೆ.
ಯೋಗ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ವೇಗದ ಉಸಿರಾಟ ಎಂದರೆ ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಇದು ದೇಹದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸಿ, ಮುಪ್ಪನ್ನು ಬೇಗ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಆಯಸ್ಸಿನ ರಕ್ಷಾಕವಚ: ಯೋಗ ನಮಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ ‘ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ’. ಇದು ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದು ಹೊರಬಿಡುವ ವ್ಯಾಯಾಮವಲ್ಲ; ಇದು ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಕಲೆ. ನಾವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿದಾಗ ಹೃದಯದ ಮೇಲಿನ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಳವಾದ ಉಸಿರಾಟವು ಶರೀರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೂ ಸಮೃದ್ಧ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ತಲುಪಿಸಿ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಚಲೇ ವಾತೇ ಚಲಂ ಚಿತ್ತಂ’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಹಠಯೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕಾ. ಅಂದರೆ, ಉಸಿರು ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮನಸ್ಸೂ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಉಸಿರು ಸ್ಥಿರವಾದರೆ ಮನಸ್ಸೂ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಂದೇ ಆರಂಭಿಸಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆ: ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿದಿನ ಕೇವಲ 10ರಿಂದ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿ.
ಬೆನ್ನು ನೇರವಿರಲಿ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ.
ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬುವಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಅಷ್ಟೇ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಬಿಡಿ.
ಈ ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸವು ನಿಮ್ಮ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ದಿನವಿಡೀ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಚೈತನ್ಯಶೀಲರನ್ನಾಗಿ ಇಡುತ್ತದೆ. ಆಯಸ್ಸು ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪುಟಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಮರಸ್ಯ. ಆಮೆಯ ನಿಧಾನಗತಿ ನಮಗೆ ಸೋಲಿನ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಪಾಠ. ಉಸಿರಾಟದ ಲಯವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಾವು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನೆನಪಿಡಿ, ಯಾರು ತಮ್ಮ ಉಸಿರನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನೇ ಆಳುತ್ತಾರೆ