ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಕುದುರೆಯದ್ದೂ ಒಂದು. ಹೆಣ್ಣು ಸಮುದ್ರ ಕುದುರೆ ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಗಂಡಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ಚೀಲದೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಆ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸೂಕ್ತ ಅವಧಿಯ ಬಳಿಕ ಗಂಡು ಸಮುದ್ರ ಕುದುರೆಯೇ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಮರಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬೆಳೆಸುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿ.
ಕೆಲವು ವಿಷದ ಬಾಣದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆ, ಮರಿಗಳ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮರಿಹುಳುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ನೀರಿನ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ದೊರೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪುಟ್ಟ ಮರಿಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಕಪ್ಪೆಯ ಈ ಕಾಳಜಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಮಾರ್ಮೊಸೆಟ್ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮರಿಗಳ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳು ಜನಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಸಾಗಿಸುವುದು, ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಬಳಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಂದೆಯೇ ಮರಿಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮರಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮಾರ್ಮೊಸೆಟ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಗ್ರೇಟರ್ ಪೇಂಟೆಡ್ ಸ್ನೈಪ್ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾವು ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಮರಿಗಳ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಡಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಮರಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಹೊರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯೇ ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ.