ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳ ಪ್ರಕೃತಿ ವನಸಿರಿ ಮಧ್ಯೆ ಚೋಳರ ಕಾಲದ ಪುಟ್ಟಗ್ರಾಮ
ವಿಭೂತಿಕೆರೆ ಶಿವಲಿಂಗಯ್ಯ ರಾಮನಗರ
ಸುತ್ತಲೂ ಹಸಿರು ತೋರಣ ಪೋಣಿಸಿದಂತೆ ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳ ಪ್ರಕೃತಿ, ವನಸಿರಿ ಮಧ್ಯೆ ಹರಿಯುವ ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಚೋಳರ ಕಾಲದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದೆ ಸ್ವಚ್ಛ, ಸುಂದರ ಗ್ರಾಮ ಹರೀಸಂದ್ರ.
ರಾಮನಗರ ತಾಲೂಕು, ಕಸಬಾ ಹೋಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹರೀಸಂದ್ರ ಪುಟ್ಟಹಳ್ಳಿಯಾದರೂ ಗ್ರಾಪಂ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಸರನ್ನು ಪಸರಿಸಿದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 9 ಕಿಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂದಾಜು 550 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.
ಹರೀಸಂದ್ರವು 200 ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಉದಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವರು ಈಗಿನ ಹರೀಸಂದ್ರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸೋಮಸಂದ್ರ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ನೆಲೆನಿಂತಿದ್ದರಂತೆ. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋಮಸಂದ್ರದ ಜನ ಗ್ರಾಮ ತೊರೆದು ರಾಮನಗರ ತಾಲೂಕಿನ ಮಾದಾಪುರ, ಅರ್ಚಕರಹಳ್ಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಕೆಲವರು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಹರೀಸಂದ್ರ ಗ್ರಾಮ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಸೋಮೇಶ್ವರನನ್ನೇ ಗ್ರಾಮ ದೇವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೆಲೆನಿಂತರಂತೆ ಎಂದು ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರು ಇತಿಹಾಸ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಯು ರೈತರ ನೀರಿನ ಬವಣೆ ನೀಗಿಸಿದೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಸದಾ ಹರಿಯುವ ಕಾರಣ ಬೋರ್ವೆಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲಮಟ್ಟ ಉತ್ತಮವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದು, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಕೃಷಿಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದೆ. ರೇಷ್ಮೆ, ಮಾವು, ತೆಂಗು ಸೇರಿ ತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಕಂಡಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರ ಉಪ ಕಸುಬಾಗಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಕೈ ಹಿಡಿದಿದೆ.
ಮೊದಮೊದಲು ತೆಂಗಿನ ಗರಿ ಶೆಡ್, ನಾಡು ಹೆಂಚು, ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ ಮನೆ, ಮಣ್ಣಿನ ರಸ್ತೆಗಳಿದ್ದ ಹರೀಸಂದ್ರ ಸದ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದು, ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮನೆಗಳು, ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಅಂಗನವಾಡಿ, ಗ್ರಾಪಂ ಕೇಂದ್ರ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಹಾಲಿನ ಡೇರಿ, ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ರಸ್ತೆ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸೇರಿ ಅಗತ್ಯ ಸೌಕರ್ಯ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೆಂಗಲ್ ಹನುಮಂತಯ್ಯ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಇದೇ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ.