ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬವು ( Deepavali 2026 ) ಸಂಭ್ರಮ, ಸಡಗರ ಹಾಗೂ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಸಂಕೇತ. ಮನೆತುಂಬಾ ದೀಪಗಳ ಸಾಲು, ಹೊಸ ಉಡುಪುಗಳ ಶೃಂಗಾರ, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳ ಸವಿ ಹಾಗೂ ಪಟಾಕಿಗಳ ಸದ್ದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮೆರುಗು ತರುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯ ನೆಲೆಸಲು ದೀಪಾವಳಿ ದಿನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಚರಣೆಗೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಂದಿನ ದಿನ ಖರೀದಿಸುವ ಶುಭ ವಸ್ತುಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಹಿಂದೆಯೂ ಆಳವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಈ ಸುಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮನೆಗೆ ಅದೃಷ್ಟ ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
ದೀಪಾವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಆಚರಣೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಅಭ್ಯಂಗ ಸ್ನಾನ ಅಂದರೆ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಅಶುಭ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ ದೀಪಾವಳಿಯ ದಿನ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ನಮ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಭಾನುವಾರ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮನಃಕ್ಲೇಶ, ಸೋಮವಾರ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಮಂಗಳವಾರ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದು, ಬುಧವಾರ ಧನ ಲಾಭ, ಗುರುವಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯ, ಶುಕ್ರವಾರ ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ ಬಯಸಿದ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನರಕಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಿದ ಮಹೂರ್ತವನ್ನು ಸಂಸ್ಮರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವನ ಕೊನೆಯ ಆಸೆಯಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಶುಭ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಂಗ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ವರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.
ನರಕಾಸುರನ ವಧೆಯ ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ರಾಕ್ಷಸನ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಪೋಷಕರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ದ ಪಾಠವನ್ನೂ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಮಾದೇವಿಯ ಮಗನಾದ ನರಕಾಸುರನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಅತಿಯಾದ ಮುದ್ದಿನಿಂದಾಗಿ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿ, ಕ್ರೂರಿಯಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾದಾಗ, ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಮುದ್ದಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು, ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೆನಪಿಸಲು ನರಕಾಸುರನು ಈ ಹಬ್ಬದ ದಿನದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವರವಾಗಿ ಕೇಳಿದನು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ತಡವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ದೀಪಾವಳಿಯ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ ಹಾಗೂ ಕಷಾಯ ಸೇವನೆ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿಯೇ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಣಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಮೆಣಸು, ಜೀರಿಗೆ, ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುದಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಈ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದರೆ, ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಜೀರಿಗೆ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಶುಂಠಿಯು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ, ಅರಿಶಿನವು ದೇಹಕ್ಕೆ ತಂಪನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ, ಜೀರಿಗೆಯಿಂದ ಮೈಜ್ಜಿಕೊಂಡು ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಅತಿಯಾದ ಕಾವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಶಾಖ ಹೊರಹೋಗುವುದರಿಂದ ರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ನಿದ್ರಿಸಬಾರದು; ನಿದ್ರಿಸಿದರೆ ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ.
ದೀಪಾವಳಿಯ ಶುಭ ದಿನದಂದು ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲೂ ದೇವತೆಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಾವು ಬಳಸುವ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ, ಸೀಗೆಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ, ಗಂಧದಲ್ಲಿ ಭೂಮಾದೇವಿ, ಕುಂಕುಮದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ, ಸ್ನಾನದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತ, ಪಟಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಾತ್ಮ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದೀಪಾವಳಿಯ ದಿನದಂದು ಗೋಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ. ಆಕಳು ಮತ್ತು ಕರುವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಮಕ್ಕಳು ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಸದ್ಗುಣಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ದೀಪಾವಳಿಯ ಸುಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪನ್ನು (ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪು) ಖರೀದಿಸಿ ತರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅದೃಷ್ಟಕರ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಯು ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಹೊಸ ಉಪ್ಪಿನ ಪೊಟ್ಟಣವನ್ನು ಮನೆಗೆ ತಂದು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ದೂರವಾಗಿ ಅಷ್ಟೈಶ್ವರ್ಯಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ, ಸೂಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.