ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ನೆರವು ಪಡೆದ ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ದ್ವಿತೀಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ ಕ್ಷತಿಗೊಂಡಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಪುನರ್ನಿಮಿಸಿಕೊಂಡು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗಾಲೋಟ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಏಶಿಯನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಣದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದುದು ಭ್ರಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ನೇತಾರರ ಜೇಬಿಗೆ! ಹೀಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ನೆರವು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದುದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ. ಇನ್ನೂ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಅಗಾಧ ಧನಸಹಾಯ ತಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಆಯಾಯಾ ದೇಶಗಳ ಜನತೆಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ! ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ತೊಡಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ತನ್ನ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದುಷ್ಪ್ರಚಾರ ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರಚಾರ ನೀತಿಯ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಜತೆಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೆಜಿಬಿ (ಕೊಮಿತೆತ್ ಗೋಸುದರ್ಸ್ತ್ವೆನ್ನೋನಿ ಭಿಝೆೊಪಾಸ್ನೋಸ್ತಿ) ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು, ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತಕರು ಮುಂತಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನಿರ್ವತೃಗಳನ್ನು ಹಣ ಹಾಗೂ ಇತರ ಆಮಿಷಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅವರ ಮೂಲಕ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿತ್ತುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ನಿರತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ತಂತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಏಶಿಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಗಾಧ ಹಣವನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿದಾಗ್ಯೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು.
ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಜನರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಲುಪುವಂಥ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವುದನ್ನು ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನೆರೆ, ಬರಗಾಲ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಜನರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು, ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕಗೊಳಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯುದಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರಚಾರವಲ್ಲ, ಬದುಕನ್ನು ಉನ್ನತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಜವಾದ ಸಹಕಾರ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಸರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಯುಎಸ್ಎಐಡಿಯ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ. ಜತೆಗೆ, ಸೋವಿಯತ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಒಂದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಕರಿಸಿ ತೃತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯನಿರ್ವತೃಗಳನ್ನೂ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅವರ ಮುಲಕ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಿಸುವುದೂ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಘೊಷಿಸಿದಂತೆ, ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಜನಪರಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಯುಎಸ್ಎಐಡಿಯ ಉದ್ದೇಶ. ಇದು ಕೆನಡಿಯವರ ‘ಹೊಸ ದಿಗಂತ’ ನೀತಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.
ಇದಾಗಿ ಆರು ದಶಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ, ಪೊಟೋಮಾಕ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ನೀರು ಹರಿದುಹೋಗಿದೆ, ಮೂವತೆôದನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿಯವರ ‘ಘಛಿಡಿ ಏಟ್ಟಜ್ಢಿಟ್ಞ’ (ಹೊಸ ದಿಗಂತ) ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾದ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಇಂದು ತಮ್ಮ ‘Mಚkಛಿ ಅಞಛ್ಟಿಜ್ಚಿಚ ಎಛಿಚಠಿ ಅಜಚಜ್ಞಿ’ (Mಅಎಅ,ಮ್ಯಾಗಾ) ನೀತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಲವತ್ತೇಳನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಜೆ. ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ! 1961ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಿ ಯುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರಂಭಿಸಿದ ಯೋಜನೆ 2025ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹಿ ವಯಸ್ಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ವ್ಯರ್ಥ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು ಹೇಗೆ? ಯುಎಸ್ಎಐಡಿಗೆ ಏನಾಗಿಹೊಗಿದೆ?
ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ 1963ರ ನವೆಂಬರ್ 22ರಂದು ಡಲ್ಲಾಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಂತಕನ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ‘ಹೊಸ ದಿಗಂತ’ ಕಿರಿದಾಯಿತು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡಿತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲಿಂಡನ್ ಬಿ. ಜಾನ್ಸನ್ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿಯ ಕಾರ್ಯಯೊಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಿಐಎಗೆ ಮೊದಲಿಗಿಂತಲೂ ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸಿದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಸಿಐಎಯಿಂದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬುಡಮೇಲು ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹರಿಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ಅತೀವ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಿದ ಯೋಜನೆ. ಯಾವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಅಮೆರಿಕಾ-ವಿರೋಧಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಸಿಐಎ ಒಳಸಂಚು ನಡೆಸುವ, ಹತ್ಯೆಯ ಕಾರಸ್ಥಾನ ರಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೇಶದೊಳಗೇ ವಿರೋಧವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬೆಳೆಸಿ ಅದು ಅಮೆರಿಕಾ-ವಿರೋಧಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಆಹುತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಹೆಚ್ಚು ‘ಗೌರವ’ದ ದಾರಿ! ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಐಎ ಸರ್ಕಾರ-ವಿರೋಧಿ ರಾಜಕಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಆಂದೋಲನಕಾರರ ಕೈಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಣ ಹಾಕುವುದು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣಲಾರದು ಎನ್ನುವುದು ಸಹಜವೇ. ಆದರೆ ಸಿಐಎನ ಅದೇ ಹಣವನ್ನು ಅಮಾಯಕ ಹಾಗೂ ಚಂದದ ಹೆಸರಿನ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಮುಖಾಂತರ ‘ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಸೃಷ್ಟಿ’ ಅಥವಾ ‘ಮತದಾರ ಜಾಗೃತಿ ಯೋಜನೆ’ ಮುಂತಾದ ಆಕರ್ಷಕ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎನ್ಜಿಓಗಳಿಗೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ-ವಿರೋಧಿ ಕೈಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಕೈ ಕೆಸರಾಗದೇ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು ಮಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಾನ್ಸನ್ ಆಡಳಿತ ಹೂಡಿದ ಹುನ್ನಾರ. ಮೊದಲಿಗೆ ನೆರೆಯ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಈ ವಿಧಾನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಏಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ-ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಹೋದವು, ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಮತ ಚಾಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮತದಾರರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಹಣ ಬಳಕೆಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಪೈಸಾ ಫೇಂಕೋ, ತಮಾಷಾ ದೇಖೋ!
ಶೀತಲ ಸಮರ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ 1990-91ನೇ ಇಸವಿಯವರೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರೆ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಾಬರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತೆ. ಸಿಐಎ-ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಜಗತ್ತಿನ 72 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಯತ್ನ 66 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ! ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೆನಡಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ, ಲಿಂಡನ್ ಬಿ. ಜಾನ್ಸನ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ‘ಖ್ಞಿಜಿಠಿಛಿಛ ಖಠಿಚಠಿಛಿಠ ಅಜಛ್ಞಿ್ಚ ್ಛ್ಟ ಐಠಿಛ್ಟಿ್ಞಠಿಜಿಟ್ಞಚ್ಝ ಈಛಿಡಛ್ಝಿಟಟಞಛ್ಞಿಠಿ’ ತನ್ನ ಹ್ರಸ್ವರೂಪ ‘ಖಿಖಅಐಈ’ಯನ್ನು ಒಂದು ಪದವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ನೀಡುವ ಅರ್ಥ ಅಮೆರಿಕಾದ ನೆರವು ಅಂತ. ಅಮೆರಿಕಾದ ನೆರವು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ!
ಈ ನಡುವೆ 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೀಗನ್ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಒಂದೆರಡು ಅಕ್ರಮ ಸಂತಾನಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಕಂಬಂಧಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿದ್ದೂ ನಡೆಯಿತು. ಇದೊಂದು ಆಸಕ್ತಿಕರ ಕಥೆ. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗದೆ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳು ದಿನೇದಿನೇ ಬಡತನದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಈಗ ಹಳೆಯ ಸುದ್ದಿ. ಆ ಸ್ವಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೊರೆದ ಚೀನೀ ನಾಯಕ ಡೆಂಗ್ ಷಿಯಾವೋಪಿಂಗ್ ‘ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ, ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ’ ಎಂಬ ನಿಲುವು ತಳೆದು ಚೀನಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 1978ರಲ್ಲೇ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಚೀನಾ ಸಾಧಿಸತೊಡಗಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತದರ ವೇಗ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್ನ ಬಡ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ದೇಶಗಳ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ ದನಿಗಳು ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ಏಳಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಂತೂ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಯ ಲೆಖ್ ವಯೆಂಸಾ (ಬರೆಯುವುದು ‘ವ್ಯಾಲೇಸಾ’ ಅಂತ!) ಗ್ಡ್ಯಾನ್ಸ್ (ಇದನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲು ನಿಮಗೆ ತೊಡಕಾದರೆ ಅದು ನನ್ನ ತಪ್ಪಲ್ಲ!) ಬಂದರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ‘ಸಾಲಿಡ್ಯಾರಿಟಿ’ ಎಂಬ ಗುಂಪು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೆಡ್ಡುಹೊಡೆದು ನಿಂತಿದ್ದರು. ಆ ಗಾಳಿ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪಿನ ಇತರ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಬೀಸತೊಡಗಿತ್ತು.
ಈ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತದರ ‘ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಯ ಮೌಲ್ಯ’ಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಹರಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಂಡ ರೀಗನ್ ಆಡಳಿತ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿಯ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು 1983ರಲ್ಲಿ ‘ಘಚಠಿಜಿಟ್ಞಚ್ಝ ಉಛಟಡಿಞಛ್ಞಿಠಿ ್ಛ್ಟ ಈಛಿಞಟ್ಚ್ಟ್ಚ’ (ಎನ್ಇಡಿ) ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿರುವಂಥ ‘ಐಠಿಛ್ಟಿ್ಞಠಿಜಿಟ್ಞಚ್ಝ ್ಕಟ್ಠಚ್ಝಿಜ್ಚಿಚ್ಞ ಐಠಠಿಜಿಠ್ಠಿಠಿಛಿ’ (ಐಆರ್ಐ) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ತಾವೇಕೆ ಹಿಂದೆ ಬೀಳಬೇಕು ಎಂದು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಗರೂ ‘ಘಚಠಿಜಿಟ್ಞಚ್ಝ ಈಛಿಞಟ್ಚ್ಟಠಿಜ್ಚಿ ಐಠಠಿಜಿಠ್ಠಿಠಿಛಿ’ (ಎನ್ಡಿಐ) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಎಷ್ಟಾದರೂ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಇಂದಿನ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಗರೇ ಅಲ್ಲವೇ? ನಂತರ ಈ ಮೂರೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಯುಎಸ್ಎಐಡಿಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಂತೆ ಜಗತಿನಾದ್ಯಂತ ಹಾವಳಿ ಎಬ್ಬಿಸತೊಡಗಿದವು. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಅಹಿತಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರ ಐಆರ್ಐ ಮತ್ತು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಗರ ಎನ್ಡಿಐ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಸಂಚು ಹೂಡಿದ್ದವು ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಎರಡನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ನಮ್ಮ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಅವಾಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲಂಥ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ.
ಶೀತಲ ಸಮರೋತ್ತರ ಕಾಲದುದ್ದಕ್ಕೂ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಮತ್ತದರ ಅಕ್ರಮ ಸಂತಾನಗಳು ಏಶಿಯಾ, ಯೂರೋಪ್, ಆಫಿಕಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾಗಳ ಕನಿಷ್ಠ ನೂರು ದೇಶಗಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ 136 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು-ಒಂದೂವರೆ ದಶಕದಿಂದೀಚಿಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡೋಣ.
ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಗರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹುಚ್ಚೆಂದರೆ ‘ಈಜಿಡಛ್ಟಿಠಜಿಠಿಢ, ಉಟ್ಠಿಜಿಠಿಢ, ಐc್ಠಜಿಡಜಿಠಿಢ’ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ‘ಈಉಐ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಇದು ಸಮಾಜದ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು, ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾಹಿತಿತಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪರಿಚಯದ ಬರಹವಿದ್ದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಾಗೇ ಗುರುತಿಸದೆ ‘ಕಚ್ಟಠ್ಞಿಛ್ಟಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಈ ಡಿಇಐ ಎಡವಟ್ಟು ಚಿಂತನೆಯ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಷ್ಟೇ. ಈ ಬಗೆಯ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಜಿಬಿಟಿಯ ವೈಭವೀಕರಣ ಬರಾಕ್ ಹುಸೇನ್ ಒಬಾಮರ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಆಡಳಿತದಿಂದೀಚೆಗೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸರ್ಬಿಯಾದ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಲು ಐಎಸ್ಎಐಡಿ 1.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗಳನ್ನು ಸುರಿದಿದೆಯಂತೆ! ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ನ್ಯಾಟೋ ವಾಯುಸೇನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಆ ಪುಟ್ಟ ದೇಶವನ್ನು ಬರ್ಬರ ದಾಳಿಗೊಳಪಡಿಸಿದ್ದು ನೆನಪಿದೆಯೇ? ಹೇಳಿ, ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಣದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದು ಪುನರ್ನಿರ್ವಣಕ್ಕೋ ಈ ಎಡವಟ್ಟು ವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೋ? ಅಷ್ಟು ದೂರ ಯಾಕೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೇ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ‘ಸಂಶೋಧನೆ’(?)ಗಾಗಿ ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಹಣ ಚೆಲ್ಲಿದೆ!
ಇದನ್ನೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೋಧಿಸಿದರೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಡಿಇಐ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು 70,000 ಡಾಲರ್ಗಳು ವ್ಯಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯಂತೆ. ಲಿಂಗಾಂತರಿಗಳ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ 47 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್, ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಜಿಬಿಟಿ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಹಂಚಲು 32 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್ಎಐಡಿ ಎಸೆದಿದೆಯಂತೆ! ಜತೆಗೆ ಸುರಿನಾಂನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 25 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೊತ್ತದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು! ಅಂದರೆ ಆ ದೇಶದ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೇಳಲು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ!
(ಲೇಖಕರು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು, ಕನ್ನಡ ಕತೆಗಾರರು)