‘ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಾಗ ನಾವು ಬಳಸುವ ಮೊದಲ ಮಷಿನ್ ಎಂದರೆ ಸೈಕಲ್. ಹಾಗೆಯೇ, ಮೋಟಾರು ಗಾಡಿಯ ಸೆಳೆತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ನಾವು ದೂರಮಾಡುವ ಮೊದಲ ಮಷಿನ್ ಸಹ ಸೈಕಲ್...’-
ಇಂಥದ್ದೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿರಬಹುದು. ಎಷ್ಟು ನಿಜವಾದ ಮಾತಲ್ಲವೇ? ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಹ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಾಗ ಮೊದಲು ಆಸೆಪಡುವುದು ಸೈಕಲ್ಗಾಗಿ. ಆದರೆ, ಯೌವನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಬದುಕಿನಿಂದ ಸೈಕಲ್ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೈಕಲ್ ಎನ್ನುವುದು ಬರೀ ಸಾಧನವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಗುಟ್ಟು ಸಹ ಹೌದು. ನಾವು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಲು ಜಾಗಿಂಗ್, ವಾಕಿಂಗ್, ಯೋಗ ... ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದೊಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಸಹ ಒಂದು.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಎನ್ನುವುದು ಸಾರಿಗೆಯ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ ಅಥವಾ ಕಾರುಗಳ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಬೈಕ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆಲ್ಲ, ಸೈಕಲ್ಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಈಗ ಸೈಕಲ್ನ್ನು ಬರೀ ಸಾರಿಗೆಯ ವಿಧಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ಬಡತನ-ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಸೈಕಲ್ ಮನುಷ್ಯನ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗಾತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೈಕಲ್ ತುಳಿಯುವುದರಿಂದ ಬೊಜ್ಜು ಕರಗುತ್ತದೆ, ಇಮ್ಯೂನ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ತೂಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದರಿಂದ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಿಗ್ನಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯುವುದು ತಪು್ಪತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸಹ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಾಡು ಅಥವಾ ನುಡಿಯ ಪರಿಚಯವಾಗಬೇಕು ಎಂದರೆ ಅದು ಸೈಕಲ್ನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಕಾರ್ ಅಥವಾ ಬಸ್ನಲ್ಲಿ ಹೋದರೆ, ನಮಗೆ ಆ ಜಾಗದ, ಜನರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಸೈಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರೆ, ನಮಗೆ ಆ ಜಾಗದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಸೊಗಡಿನ ನಿಕಟ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಿಷಯ ಎಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ನೆನಪಿದೆಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಪಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದೆ. ಅದೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಪಡೆಯಾದರೂ ಅಲ್ಲಿನ ಒಳರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಹಲವರು ಬೇಸತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಡಿಪ್ರೆಶನ್ಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ನಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಜಾಥಾ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದೆ. ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ನಿಂದ ಸೈಕಲ್ಗಳನ್ನು ತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜತೆಗೆ, ಈ ಜಾಥಾ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಬಂದೆವು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ನಾವು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದರ ಜತೆಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಊರುಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಹಲವು ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ, ಸಾವಿರಾರು ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಹಲವು ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯ ವೃದ್ಧಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಜತೆಗೆ ಸಂವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಕಲಿತಿದ್ದೇವೆ. ಇದರ ಮರುವರ್ಷವೇ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬೆಳಗಾವಿಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನವರೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಯಾತ್ರೆ ಬಂದಿದ್ದೆವು. ಈ ಬಾರಿ ನಮ್ಮ ಜತೆಗೆ ನಾಲ್ವರು ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿದಿನ ನೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳನ್ನು ತುಳಿದು, ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಯಾತ್ರೆಗಳು ನಮಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ಮರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ನನ್ನ ಸೈಕಲ್ಪ್ರೀತಿ. ಈ ಪ್ರೀತಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದ್ದು. 1979ರಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಏಓನ್ ಸೈಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ನಾದಿಂದ ಬನಾರಸ್ಗೆ ಸೈಕಲ್ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಯೂಥ್ ಹಾಸ್ಟಲ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬೆಳಗಾವಿಯವರೆಗೆ ಸೈಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಸಾರಿಗೆ ಆಯುಕ್ತನಾದ ಮೇಲೆ ‘ಟೂರ್ ಆಫ್ ನೀಲ್ಗಿರೀಸ್’ ಎಂಬ ಯಾತ್ರೆಯಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಊಟಿಗೆ ಸೈಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಐಜಿ ಆಗಿದ್ದಾಗ, ಭಾನುವಾರಗಳಂದು ಸೈಕಲ್ನಲ್ಲೇ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹೀಗೆ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳು ಸಿಕ್ಕಾಗಲೆಲ್ಲ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇದರಿಂದಲೇ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಫಿಟ್ ಆಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಖುಷಿಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಇಂದು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ವಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊದಲಿನಿಂದ ಯುವಕರ ನಗರ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಐಟಿ-ಬಿಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಯುವ ಜನತೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೈಕ್, ಕಾರ್ ಎಂದು ಓಡಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವರಿಗೆ, ಕ್ರಮೇಣ ಸೈಕಲ್ನ ಮಹತ್ವ ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಇಂದು ಹಲವರು ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟ, ಕನಕಪುರ, ಮೈಸೂರು ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಹೋಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಆಫೀಸುಗಳಿಗೂ ಸೈಕಲ್ಗಳಲ್ಲೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಟ್ರಾ್ಯಕ್ಗಳು ಸಹ ಇದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೇ ನಶಿಸುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇಂದು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಾವೂ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸೈಕಲ್ ಬಳಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ದೊಡ್ಡದಿದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಸೈಕಲ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಪ್ಡೇಟ್ ಆಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೈಕಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ಗೆ ಖಂಡಿತಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಭವಿಷ್ಯವಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ, ಪುಣೆ, ಗುರ್ಗಾಂವ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಬೇರೆ ನಗರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ದೇಶದ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಆಸೆ.
(ಲೇಖಕರು ಹಿರಿಯ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ)