Human Interference: ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನ ಒಂದು ಕಾಡಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಡಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡೋದು, ಕೃತಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸೋದು ನಿಜವಾಗ್ಲೂ ಉಪಯೋಗ ಆಗುತ್ತಾ? ಅಥವಾ ಅವು ಇರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಡು, ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನ ಕಾಪಾಡಿದ್ರೆ ಸಾಕಾ? ಹುಲಿ, ಚೀತಾಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಡುವೆ ಇಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿವೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಬುಕ್ಸಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮೂರು ವರ್ಷದ ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಹಾಗೂ 2022ರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ’ ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ನೀಡಿವೆ.
ಸಕ್ರಿಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಎಂದರೇನು?
ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು, ಕೃತಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮರುಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಸಕ್ರಿಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳು. ಇವು ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೊಸ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ನೀರು, ಸೂಕ್ತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಇರಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಿಡುವುದರಿಂದಲೇ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗುಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಹುಲಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ಬೇಕು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ತೋಳಗಳು, ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಹಕ್ಕಿ, ಅಪರೂಪದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯ. ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು ಬೇಕು.
ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು
ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹಣಕಾಸು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಗತ್ಯ. ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೂ ಸಮರ್ಪಕ ಅನುದಾನ ಬೇಕು. ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ಸವಾಲಿನ ಜತೆಗೆ, ಅಕ್ರಮ ಬೇಟೆ ತಡೆಯುತ್ತಲೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
