ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವವೇಕೆ? ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಎಲೆ ಹಿಂದಿರುವ ರೋಚಕ ಕಥೆ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೆ..? Bilva Patra

Bilva Patra : ದೇವರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ನೈವೇದ್ಯ ಹೀಗೆ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಶಿವನ ಪೂಜೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲೆಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅದುವೇ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ. ನೋಡಲು ಸರಳವಾಗಿರುವ ಈ ಎಲೆಯನ್ನು ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಶಿವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಈ ಎಲೆಗೆ ಶಿವನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವ ಬಂದಿದ್ದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವೀಗ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.

ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಎಂದರೆ ಬಿಲ್ವ ಮರದ ಎಲೆ. ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಎಲೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಸಂಕೇತಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಶಿವನ ತ್ರಿನೇತ್ರ, ತ್ರಿಶೂಲ ಅಥವಾ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡುವ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಪುರಾಣದ ನಂಬಿಕೆ

ಬಿಲ್ವಮರದ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆಯಾಸಗೊಂಡರು. ಆಗ ಅವರ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಬೆವರಿನ ಒಂದು ಹನಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಬಿಲ್ವಮರ ಮೊಳೆತಿತು ಎಂದು ಪುರಾಣಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಬಿಲ್ವಮರದ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶವಿದೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಗೆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯ ಮೂರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಶಿವನ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು, ತ್ರಿಶೂಲದ ಮೂರು ಮೊನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸೃಷ್ಟಿ–ಸ್ಥಿತಿ–ಲಯದ ಸಂಕೇತಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಈ ಮೂರು ಎಲೆಗಳಿಗೂ ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಬಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಮೂರು ಎಲೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವ ಪತ್ರೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯ ವಿಧಾನ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ಸೋಮವಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ವಿಶೇಷ

ಶಿವನಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯ ಬಳಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋಮವಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಶಿವನಿಗೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆಯೇ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನೀರು, ಹಾಲು ಅಥವಾ ಇತರ ಪೂಜಾ ದ್ರವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವರು ಉಪವಾಸ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮೂರು ಎಲೆಗಳು ಒಂದೇ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಪತ್ರೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಎಲೆಗಳು ಹಾಳಾಗಿರಬಾರದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು ಎಂಬ ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪೂಜೆ ಆಚರಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಯುರ್ವೇದವೂ ಹೌದು

ಬಿಲ್ವ ಮರಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಬಿಲ್ವದ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಲ್ವದ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ ಪಾನೀಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಬಿಲ್ವದ ಎಲೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಸ್ಯದ ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಯಿಲೆ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಔಷಧಿಯಂತೆ ಸ್ವತಃ ಬಳಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಒಂದು ಎಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ನಂಬಿಕೆ

ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಎಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ, ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಭಕ್ತಿ, ಪುರಾಣ, ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳ ಪರಂಪರೆ ಅಡಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಕಾಣಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲೆಯಂತೆ ಕಾಣದೆ, ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಪತ್ರೆಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಶಿವನಿಗೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಭಕ್ತಿ ಭಾವದಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಶಿವನ ತತ್ತ್ವ, ಭಕ್ತಿಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಥೆಯಿದೆ. ಇದೇ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಶಿವನ ಪೂಜೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ( ಏಜೇನ್ಸಿಸ್​).